پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان تاثیر رسانه ای شدن پرونده های کیفری بر رسیدگی قضایی

 

عنوان :

تاثیر رسانه ای شدن پرونده های کیفری بر رسیدگی قضایی

 چکیده

وجود فضای رقابتی بین رسانه ها در جذب مخاطب موجب شده پدیده های مجرمانه با توجه به جذابیت ذاتی که دارند ، مورد توجه خبرنگاران و مدیران رسانه های خبری قرار گرفته و حجم بیشتری را نسبت به گذشته در برنامه های خبری به خود اختصاص دهند. روند بازنمایی جرایم در رسانه ها تحت تاثیر عوامل متعدد مانند گزینشی بودن انتخاب جرایم ، سطح پایین علمی گزارش ها و نگرش سیاسی حاکم بر رسانه قرار می گیرد و در نهایت موجب تمایز بازنمایی رسانه ای جرایم با واقعیت مجرمانه می گردد.در این تحقیق سعی شده تا جنبه های مختلف بازنمایی رسانه ای جرایم و تاثیر گذاری آن بر رسیدگی کیفری و تعیین مجازات مورد بررسی قرار گیرد.

برای دست یابی به اهداف این تحقیق یافته های تحقیقات میدانی به سه روش بررسی شده است: الف)تحلیل محتوای بازنمایی رسانه ای جرایم از طریق جمع آوری اخبار مربوط به جرایم رسانه ای شده. ب)تجزیه و تحلیل اسناد و مدارک قضایی شامل آرای دادگاه ها ، قرار های تامین کیفری ، روند اجرای احکام در بیش از ۳۰ پرونده کیفری. ج)مصاحبه با قضات دادسرا و دادگاه و مقایسه عملکرد ان ها در پرونده های مشابه با جرایم رسانه ای شده.

یافته های تحقیق حاکی از آن است که تبعیت بازنمایی رسانه ای جرم از الگویی متفاوت نسبت به آمار رسمی، بر متغییر هایی مانند ترس از جرم ، عوام گرایی کیفری ، ترویج سطحی نگری و افزایش نرخ جرایم تاثیر گذار است.بازنمایی رسانه ای جرم منجر به شکل گیری افکار عمومی شده و رسانه ها مقامات عدالت کیفری را در همسویی با افکار عمومی تحت فشار قرار می دهند.در مرحله رسیدگی این تاثیر گذاری در غالب نقض معیارهای دادرسی عادلانه مانند استقلال و بی طرفی دادگاه ، رعایت مقتضیات اصل برائت، داشتن زمان و امکانات کافی برای دفاع و نقض حریم خصوصی طرفین مشاهده می شود.در مرحله تعیین مجازات مقامات عدالت کیفری در پیروی از افکار عمومی گرایش به انتخاب مجازات های تنبیهی ، افزایش میزان مجازات و اجرای علنی مجازات ها را دارند.

واژگان کلیدی: بازنمایی رسانه ای ‌، افکار عمومی ، عوامگرایی کیفری ،‌ دادرسی عادلانه ، سزاگرایی

 

فهرست مطالب

عنوان……………………………………. صفحه

مقدمه:. ۱

۱) بیان مساله :.. ۱

۲) اهداف تحقیق:.. ۶

۳)انگیزه انتخاب تحقیق:.. ۷

۴) سؤالات تحقیق.. ۷

۵) فرضیات تحقیق :.. ۷

۶) پیشینه تحقیق:.. ۸

۷) نو آوری تحقیق:……………………………………………………………………………………………………………….                                               ۱۰

۸) روش تحقیق:.. ۱۱

۹) مشکلات تحقیق :.. ۱۲

۱۰) ساختار تحقیق:.. ۱۲

بخش اول : بازنمایی رسانه ای جرم ، ویژگی ها و پیامدها ……………………………………………………………۱۵

فصل اول :  چهارچوب مفهومی،‌ویژگی های رسانه ای شدن جرم. ۱۸

مبحث نخست : چهارچوب مفهومی……………………………………………………………………………………….۱۹

گفتار اول: سیر تحول رسانه :. ۲۰

گفتار دوم : بازنمایی رسانه ای ………………………………………………………………………………………………۲۳

گفتار سوم: رسانه ای شدن جرم:.. ۲۴

گفتار چهارم : ارزش خبری:.. ۲۵

گفتار پنجم: ترس از جرم:.. ۲۶

گفتار ششم : افکار عمومی:.. ۲۷

گفتار هفتم : عوام گرایی کیفری :.. ۲۹

مبحث دوم: ویژگی های بازنمایی رسانه ای جرم. ۳۲

گفتار  نخست: گزینشی بودن اخبار جنایی. ۳۳

بند اول : میزان خطر. ۳۴

بند دوم : آسیب پذیری بزه دیده. ۳۵

بند سوم : محیط جغرافیایی. ۳۷

بند چهارم : قابلیت پیش بینی. ۳۸

بند پنجم : وجود فیلم یا تصویر از صحنه وقوع جرم. ۳۹

گفتار  دوم: تحلیل محتوی بازنمایی رسانه ای جرم. ۴۰

بند اول : بزرگنمایی جرائم خشونت آمیز. ۴۰

بند دوم : توصیفی بودن گزارشات. ۴۲

بند سوم : رویکرد های انتقادی. ۴۵

۱‌: انتقاد از نهاد های دولتی.. ۴۶

۲ : انتقاد از بی تفاوتی افراد نسبت به نقض هنجار ها.. ۴۸

فصل دوم: پیامدهای بازنمایی رسانه ای جرم. ۴۹

مبحث نخست :‌ افزایش ترس از جرم. ۵۱

گفتار اول: افزایش ترس از جرم ناشی از بازنمایی رسانه ای جرم   ۵۱

گفتار دوم:افزایش ترس از جرم ناشی از تکنیک های خبرنگاری……………………………………………………………………………………………۵۲

بند اول : عنوان سازی پدیده های مجرمانه.. ۵۳

بند دوم :  وسیع نشان دادن دامنه وقوع جرم.. ۵۴

بند سوم :  گفتمان شبیه سازی.. ۵۵

مبحث دوم : افزایش نرخ جرایم. ۵۴

گفتار اول: آموزش شیوه های ارتکاب جرم. ۵۵

گفتار دوم :  قبح شکنی. ۵۶

مبحث سوم : ترویج سطحی نگری در جامعه. ۵۷

گفتار اول : محدودیت زمانی. ۵۷

گفتار دوم :‌ فقدان تخصص. ۵۸

مبحث چهارم :  سیاسی شدن بازنمایی رسانه ای جرم. ۶۰

مبحث پنجم : عوام گرایی کیفری. ۶۳

بخش دوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر رسیدگی کیفری.. ۶۹

فصل اول : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر استقلال دادگاه و مرحله تحقیقات. ۷۲

مبحث نخست :‌ استقلال دادگاه. ۷۳

گفتار اول : استقلال نهادی و فردی. ۷۳

گفتار دوم : نقض استقلال نهادی و فردی. ۷۴

مبحث دوم : بی طرفی دادگاه. ۷۸

گفتار اول : بی طرفی قاضی. ۷۹

گفتار دوم : بی طرفی هیئت منصفه. ۸۲

مبحث سوم : افشای تحقیقات دادسرا. ۸۴

مبحث چهارم : تاثیر گذاری برشهود. ۸۶

گفتار اول: تاثیر پذیری ناخودآگاه‌ ۸۶

گفتار دوم : دروغ خود آگاه. ۸۷

فصل دوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر حقوق دفاعی متهم. ۸۸

مبحث نخست: نقض اصل برائت :. ۸۹

گفتار اول : ارائه مشخصات متهم. ۹۱

گفتار دوم : انتشار تصاویر متهم. ۹۳

مبحث دوم : تسریع رسیدگی. ۹۶

گفتار اول : احراز تسریع رسیدگی. ۹۷

بند اول : اظهارات مسئولان قضایی.. ۹۸

بند دوم :  اطلاعات میدانی در خصوص پرونده های مشابه.. ۹۹

گفتار دوم : پیامد های تسریع رسیدگی. ۱۰۲

بند اول : محدود کردن حق دفاع توسط وکیل.. ۱۰۲

بند دوم : نقض تساوی طرفین.. ۱۰۵

فصل سوم : نقض حریم خصوصی طرفین. ۱۰۸

مبحث نخست : حق کنترل بر اطلاعات شخصی. ۱۱۰

مبحث دوم : حق محرمانه و پنهان ساختن برخی امور از دیگران   ۱۱۲

مبحث سوم : رعایت حق خلوت افراد. ۱۱۴

بخش سوم: تاثیر رسانه ای شدن جرم بر قرارهای تامین کیفری و تعیین مجازات………………………….۱۱۷٫

فصل اول : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر قرارهای تامین کیفری   ۱۲۰

مبحث نخست : اهمیت جرم و وضعیت مرحله تحقیقات. ۱۲۱

گفتار اول: اهمیت جرم ………………………………………………………………………………………………………….۱۲۱

گفتار دوم : وضعیت تحقیقات پرونده. ۱۲۳

مبحث سوم : پاسخ به افکار عمومی. ۱۲۵

فصل دوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر تعیین مجازات. ۱۲۷

مبحث نخست : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر میزان مجازات. ۱۲۸

گفتار اول: افزایش میزان مجازات در دستگاه قانونگذاری. ۱۲۹

گفتار دوم: عدالت استحقاقی. ۱۳۳

گفتار سوم: افزایش میزان مجازات در دستگاه قضایی. ۱۳۵

مبحث دوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر تعیین نوع مجازات. ۱۴۱

گفتار اول : بازتاب مجازات در رسانه ها. ۱۴۲

گفتار دوم : انتخاب مجازات های تنبیهی در دستگاه قضایی. ۱۴۴

مبحث سوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم  بر اجرای مجازات. ۱۴۷

گفتار اول: تاثیر بر اعمال مجازات های جایگزین. ۱۴۷

گفتار دوم: تاثیر بر شیوه ی اجرای مجازات. ۱۵۰

نتیجه گیری و پیشنهاد ها. ۱۵۵

فهرست منابع. ۱۶۳

کتب فارسی.. ۱۶۳

کتب عربی.. ۱۶۵

کتب لاتین.. ۱۶۵

مقالات فارسی.. ۱۶۶

مقالات لاتین.. ۱۶۸

پایان نامه و جزوه های درسی.. ۱۶۹

سایت های اینترنتی.. ۱۶۹

قوانین………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۷۰

 

فهرست علایم اختصاری

 

آ. ا .ق. ا. د.ک ………………………………………………………………….. آیین نامه اجرایی قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۷۳ رییس قوه قضاییه با اصلاحات بعدی

ر . ک ……………………………………………………………………………. رجوع کنید به

ق. ا ………………………………………………………………………………. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

ق .ا.د.ک……………………………………………………………………….. قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۱۳۷۸

.ق. ت. و .و. ا. ر. ق. ق…………………………………………………. قانون تعیین وظایف و اختیارات رییس قوه قضاییه                                                                      مصوب ۱۳۷۸

ق.م …………………………………………………………………………….. قانون مدنی – جلد اول -مصوب ۱۳۰۷

ق.م.ا …………………………………………………………………………….. قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵

ق.م.ا.د.ن.ا.ک…………………………………………………………………..قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور     مصوب ۱۳۶۹

ق.مطبوعات…………………………………………………………………… قانون مطبوعات مصوب ۱۳۶۴ با اصلاحات بعدی

م.ب.ح.م.و.س………………………………………………………………. میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب ۱۳۵۴

 

مقدمه:

۱) بیان مساله :

رسانه های خبری به عنوان یکی از مهمترین نهاد های جامعه از ابتدای پیدایش خود در ارتباط مستقیم با مردم قرار داشته اند. این ارتباط با گذشت زمان با تحولاتی که در جامعه رخ داده ، هماهنگ شده و همزمان بر جامعه نیز تاثیر گذار بوده است. یکی از مهمترین تاثیراتی که رسانه از جامعه پذیرفته ، متنوع کردن کارکرد ها و محتوای خود در جهت بر آوردن نیاز های افراد جامعه بوده است. در ابتدا رسانه ها فقط کارکرد خبری داشتند و وقایع رخ داده در جامعه را بازتاب می دادند اما تحولات صنعتی و گسترش شهرنشینی دو تاثیر عمده بر رسانه ها گذاشت که سرآغاز شروع دوره ای جدید برای رسانه ها بود.

اول اینکه با صنعتی شدن جوامع و بالا رفتن هزینه های انتشار رسانه های ابتدایی جمع آوری منابع مالی به عنوان مهمترین اهداف رسانه ها در دستور کار آن ها قرار گرفت و بازار جذب آگهی تبلیغاتی به عنوان اصلی ترین منبع جذب درآمد مورد توجه مدیران رسانه ها قرار گرفت. دوم اینکه با گسترش شهرنشینی و افزایش ساعات کاری از ارتباط مستقیم افراد با جامعه کاسته شد و نیازهای آموزشی ، سرگرمی و تجاری نیز از طریق رسانه ها به عنوان واسطه بین افراد و جامعه تامین شد در نتیجه مدت کمتری به بازتاب اخبار مربوط به رخداد های جامعه اختصاص داده شد. پدیده های مجرمانه علاوه بر ظرفیت بالا در تامین جذابیت برنامه های رسانه ها در جذب مخاطب بیشتر در رقابت با سایر رسانه ها نیز موثر بودند . به همین دلیل اخبار مربوط به پدیده های مجرمانه در دستور کار رسانه ها قرار گرفتند. با توجه به فراوانی زیاد اخبار جنایی ‌و ظرفیت محدود رسانه ها در بازنمایی این اخبار ، انتخاب اخبار جنایی بر اساس معیار هایی که موجب جذب مخاطب می شود انجام می گیرد که به آن ارزش خبری گفته می شود . این امر باعث شده  روند بازنمایی اخبار جنایی کاملا گزینشی بوده و فقط رخداد هایی که دارای ارزش خبری بالایی هستند برای بازنمایی انتخاب شوند.