خانه / علوم انسانی / علوم سیاسی / پایان نامه ارشد با عنوان نقش ناتو در پیشبرد راهبردی سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه پس از ۱۱ سپتامبر

پایان نامه ارشد با عنوان نقش ناتو در پیشبرد راهبردی سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه پس از ۱۱ سپتامبر

 

عنوان:

نقش ناتو در پیشبرد راهبردی سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه پس از ۱۱ سپتامبر

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

چکیده ۱

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه. ۳

۱-۲- بیان مسأله. ۵

۱-۳- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق.. ۷

۱-۴- مرور ادبیات و سوابق مربوطه. ۷

۱-۵- جنبه جدید و نوآوری در تحقیق.. ۹

۱-۶- اهداف تحقیق.. ۹

۱-۶-۱- هدف کلی.. ۹

۱-۶-۲- اهداف فرعی.. ۹

۱-۷- سؤال تحقیق.. ۱۰

۱-۸- فرضیه تحقیق.. ۱۰

۱-۹- متغیرهای تحقیق.. ۱۰

۱-۱۰- روش گردآوری داده‌ها ۱۰

۱-۱۱- سازماندهی تحقیق.. ۱۰

فصل دوم: مبانی نظری و ادبیات تحقیق

۲-۱- مقدمه. ۱۳

۲-۲- تاریخچه ناتو. ۱۳

۲-۲-۱- نگاهی به شکل گیری ناتو. ۱۳

۲-۲-۲- جنگ سرد؛ آغازی بر تشکیل سازمان‌های منطقه‌ای در شرق و غرب… ۱۴

۲-۲-۳- پیمان دفاع جمعی بروکسل، مقدمه تشکیل سازمان ناتو. ۱۵

۲-۲-۴- تشکیل ناتو. ۱۵

۲-۲-۵- تصویب پیمان. ۱۶

۲-۲-۶- گسترش ناتو به شرق.. ۱۷

۲-۳- تحول مفهوم خاورمیانه. ۱۸

۲-۳-۱- اهمیت خاورمیانه برای کشورهای عضو ناتو. ۲۱

۲-۳-۲-  ناتو و سیاست خارجی خاورمیانه‏ای آمریکا ۲۶

۲-۴- ناتو ابزار سیاست خارجی آمریکا ۲۷

۲-۵- تقویت کنترل آمریکا بر منابع انرژی.. ۳۰

۲-۶- کاهش هزینه‏های حضور آمریکا ۳۳

۲-۷- تقویت موضع آمریکا در برابر تروریسم. ۳۴

۲-۸- تقویت موضع آمریکا در برابر گسترش تسلیحات غیرمتعارف… ۳۴

۲-۹- چارچوب نظری: نظریه نئورالیسم. ۳۵

۲-۱۰- نتیجه گیری.. ۴۰

فصل سوم: پیشینه حضور ناتو در خاورمیانه

۳-۱- مقدمه. ۴۳

۳-۲- سازمان ناتو. ۴۴

۳-۲-۱- ساختار سیاسی ناتو. ۴۵

۳-۲-۲- ساختار نظامی ناتو. ۴۶

۳-۲-۲-۱- کمیته نظامی.. ۴۶

۳-۳- سازمان‌ها و نهادهای ناتو. ۴۶

۳-۴- اهداف ناتو در دوران جنگ سرد. ۴۷

۳-۵- تعهدات اعضا ۴۷

۳-۶- بحران هویت در ناتو. ۴۸

۳-۷- تولد دوباره ناتو. ۴۹

۳-۷-۱- مأموریت‌های خارج از منطقه در طول سال‌های دهه ۹۰٫ ۵۰

۳-۷-۲- نگاه ناتو به روسیه از همکاری تا چالش ها ۵۰

۳-۷-۳- ناتو و آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر. ۵۱

۳-۸- اصل تسری.. ۵۳

۳-۹- اصل خود جداسازی.. ۵۳

۳-۱۰- اصل مالکیت مشترک.. ۵۴

۳-۱۱- اصل همکاری عملی با فواید جمعی.. ۵۴

۳-۱۲- اصل مکمل‏بودن. ۵۴

۳-۱۳- مشکلات ناتو در حوزه مدیترانه. ۵۵

۳-۱۴- اختلافات بین اعراب و رژیم صهیونیستی.. ۵۵

۳-۱۵- دریافت‏های متفاوت امنیتی.. ۵۶

۳-۱۶- عدم تامین منافع امنیتی کشورهای عضو. ۵۶

۳-۱۷- مخالفت نیروهای نظامی کشورهای عضو. ۵۶

۳-۱۸- ابتکار همکاری استانبول. ۵۷

۳-۱۹- همکاری ناتو و کویت در چارچوب ابتکار همکاری استانبول. ۶۰

۳-۲۰- مأموریت‏های ناتو در محیط پیرامونی جمهوری اسلامی ایران. ۶۲

۳-۲۱- مأموریت ناتو در افغانستان. ۶۲

۳-۲۲- مأموریت ناتو در عراق.. ۶۴

۳-۲۳- مأموریت‏های ناتو در پاکستان. ۶۶

۳-۲۴- مأموریت ناتو در لبنان. ۶۷

۳-۲۵- مأموریت ناتو در لیبی.. ۶۸

۳-۲۶- موانع حضور ناتو در منطقه. ۶۹

۳-۲۶-۱- مشکل اجماع داخلی.. ۷۰

۳-۲۶-۲- عدم حمایت مالی و لجستیکی کشورهای اروپای از ناتو. ۷۱

۳-۲۷- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری.. ۷۱

فصل چهارم: نقش ناتو در خاورمیانه

۴-۱- مقدمه. ۷۵

۴-۲- راهبرد ناتو در خاورمیانه. ۷۵

۴-۳- چالش‌های ناتو در خاورمیانه. ۷۶

۴-۴- آمریکا و نظام امنیتى در خاورمیانه. ۷۷

۴-۵- اهداف آمریکا از وارد ساختن ناتو در نظم منطقه خاورمیانه. ۷۸

۴-۶- زمینه‏هاى ورود ناتو به خاورمیانه. ۸۰

۴-۷- چشم انداز حضور ناتو در خاورمیانه. ۸۱

۴-۸- رابطه ترکیه و ناتو و چگونگی تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوی اسلامی ایران. ۸۲

۴-۹- نتیجه گیری.. ۸۶

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها

۵-۱- مقدمه. ۸۹

۵-۲- راهکارهای تحقیق برای محققین آتی.. ۹۰

۵-۳- نتیجه گیری.. ۹۰

منابع و مآخذ. ۹۶

 

فهرست جدول‌ها

عنوان………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه

جدول ۲-۱- ذخایر نفت کشورهای خاورمیانه. ۲۲

جدول ۲-۲- ذخایر نفت حوزه دریای خزر. ۲۲

جدول ۳-۳- مهم‌ترین واردکنندگان نفت در سال ۲۰۱۱٫ ۲۳

جدول ۲-۴- وضعیت حقوقی برنامه هسته‏ای برخی از کشورهای خاورمیانه. ۲۴

جدول ۲-۵- ذخیره، تولید و نرخ ذخیره ـ تولید بزرگ‌ترین مناطق نفتی جهان. ۳۱

چکیده

وجود ارتش بین المللی ناتو که مأموریت خود را ایجاد امنیت در سرتاسر گیتی در برابر خطر تروریسم می‌داند، نه تنها امنیت را با خود نیاورده بلکه موجب تحریکات مهم نظامی و شروع یک مسابقه تسلیحاتی دیگر در جهان شده است. ناتو قبل از این که یک پیمان دفاعی بین المللی باشد، یک سلاح قوی در دستان امپریالیسم آمریکا است و تنها به خواست ایالات متحده عمل می‌کند.

حادثه یازدهم سپتامبر سرفصل جدیدی بر سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا بود. این حادثه را می‌توان بزرگترین اعتراض به سیاست‌های ایالات متحده دانست. دولت آمریکا با این استدلال که مورد تهاجم عملیاتی تروریستی قرار گرفته، دفاع را حق خود دانست. از همان روزهای اول، انگشت اتهام به سوی شبکه القاعده متوجه شد. سپس دولت آمریکا با ارائه اسنادی این گروه را مسوول حوادث دانست و در مدت زمانی کوتاه نیروهای خود را برای حمله به افغانستان، مقر این گروه آماده نمود و با همکاری جامعه جهانی تحت عنوان مبارزه با تروریسم، توانست این کشور را به راحتی و در مدت زمانی کوتاه اشغال نماید.

به همین دلیل، هدف از انجام مطالعه پیش روی، بررسی نقش ناتو در پیشبرد راهبردی سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه پس از ۱۱ سپتامبر است.

واژه‌های کلیدی: تروریسم، تسلیحات هسته ای، خاورمیانه بزرگ، راهبرد آمریکا، ناتو

فصل اول:

کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی که به اختصار به آن ناتو می‌گویند در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم و در پی تهدید خطر شوروی سابق با هدف حفظ امنیت اعضاء به خصوص کشورهای اروپای غربی شکل گرفت پس از جنگ جهانی دوم تا پیش از سال ۱۹۹۱، در کنفرانس یالتا در فوریه ۱۹۴۵ پس از مذاکرات روزولت، استالین و چرچیل نقشه اروپا به صورت جدید کشیده شد و به شکل گیری نظام دو قطبی و تقسیم شدن جان بین دو ابرقدرت شوروی و آمریکا کشورها به عنوان آخرین راهکار ناچار بودند جذب یکی از دو قطبند. به طوری که وضع اروپا را در طول جنگ و پس از آن را به این صورت خلاصه می‌کنند:

۱- ابتدا منهدم شد      ۲- تقسیم گردید   ۳- سرانجام تا دندان مسلح گردید

سرانجام به دنبال تهدیداتی که از جانب شوروی متوجه کشورهای اروپایی بود و دستیابی مسکو به سلاح‌های اتمی، بمب‌های هیدروژنی، شکل گیری پیمان ورشو، ساخت موشک‌های قاره پیما و بحران موشکی کوبا در بین سال‌های ۱۹۴۹، ۱۹۶۲ که همگی گویای وجود دشمنی خطرناک بود اروپاییان را وادار کرد که به پیمان ناتو بیش از پیش توجه کنند.

در ابتدا اروپاییان تلاش می‌کردند امنیت خویش را تضمین نمایند. پنج کشور انگلیس، فرانسه، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ در مارس ۱۹۴۸ پیمان دفاعی بروکسل را امضا کردند. در پی مداخلات شوروی در اروپای شرقی و بی دفاع بودن اروپا در برابر ماشین نفوذی کمونیسم، لزوم حضور آمریکا برای برقراری امنیت در اروپا در پیکره یک پیمان دفاعی احساس می‌شد.

در ۶ ژوئیه ۱۹۴۸ مذاکراتی برای امضای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) با حضور آمریکا، کانادا و پنج کشور عضو پیمان بروکسل در واشنگتن آغاز و با پیوستن ایتالیا دانمارک نروژ ایسلند پرتقال در نهایت در آوریل ۱۹۴۹ پیمان دفاعی ناتو امضاء شد (ترکیه و یونان ۱۹۵۲ و آلمان ۱۹۵۵ به آن پیوستند).

این طور که تاکنون عنوان شده فلسفه وجودی این پیمان تا قبل از سال ۱۹۹۱ ایجاد کمربند امنیتی به دور دموکراسی‌های غربی و دیگری محاصره ابرقدرت کمونیسم و اقمارش بود که بعدها در چارچوب پیمان ورشو گرد آمدند.

اما مسال‌های که اکنون با آن روبرو هستیم فلسفه وجودی ناتو بعد از فروپاشی شوروی است که در این فصل سعی شده با توضیح مختصری از سازمان ناتو، اهداف و برنامه‌ها و چگونگی حیات دوباره ناتو بعد از ۱۹۹۱ به این مسأله پاسخ مناسب داده شود.

منطقه خاورمیانه دغدغه اصلی سیاست‌های جهان است. بیش از ۲۰ کشور مجاور دریای مدیترانه هستند که این امر بر تنوع، پیچیدگی و حساسیت شرایط منطقه می­افزاید. حضور ناتو در محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران و به خصوص در خاورمیانه از زمان آغاز «گفت‏وگوهای مدیترانه» در سال ۱۹۹۴ آغاز گردید؛ اما بنا به دلایل و موانع ساختاری در منطقه، بویژه اختلافات بین کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی و همچنین بین اعضای ناتو، گفت‏وگوهای مدیترانه بیشتر در سطح نظری باقی ماند (سعید و کریس[۱] ۲۰۰۴). با وقوع حوادث ۱۱ سپتامبر و همکاری ناتو با آمریکا بر اساس ماده ۵ اساسنامه پیمان برای حمله به افغانستان و همچنین طرح تهدیداتی جدیدی چون تروریسم و گسترش تسلیحات کشتارجمعی و موشکی در منطقه، فضا برای حضور هر چه بیشتر ناتو در محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران فراهم شد. از آن زمان تاکنون پیمان آتلانتیک شمالی با بسیاری از کشورهای همسایه جمهوری اسلامی ایران موافقت‏نامه همکاری نظامی، امنیتی و اطلاعاتی امضا نموده است.

در حال حاضر ناتو با تمامی کشورهای آسیای‏میانه و قفقاز دارای موافقت‏نامه‏های در زمینه‏های مختلف، بویژه در زمینه نظامی و امنیتی در قالب برنامه «مشارکت برای صلح» و «شورای همکاری یورو_آتلانتیک[۲]» است. به علاوه به دنبال تشکیل «ابتکار همکاری استانبول» در سال ۲۰۰۴ زمینه برای همکاری هر چه بیشتر ناتو با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مهیاتر شد. در حال حاضر ناتو با تمامی اعضای این شورا همکاری‏های نظامی، امنیتی و اطلاعاتی دارد و پیش‏بینی می‏شود که بر حجم این همکاری‏ها با توجه به علاقه طرفین افزوده شود. به عنوان نمونه طی چند سال گذشته نیروهای آلمانی و فرانسوی با هدف تقویت و آماده‏سازی ارتش جدید عراق، افسران این کشور را در پادگان‏های امارات متحده عربی ‏آموزش داده‏اند. همچنین نیروهای ناتو در «پادگان رستمیه» در حوالی بغداد، وظیفه آموزش بخشی از نیروهای نظامی عراق را برعهده گرفته‏اند (سازمان همکاری استانبول ۲۰۰۸).

ضمن این که پیمان آتلانتیک شمالی در اجلاس لیسبون پرتغال توانست موافقت ترکیه را برای ساخت بخشی از سپر دفاع موشکی ناتو در این کشور به دست آورد. بر اساس این توافق قرار شد به جای ایجاد سپردفاع موشکی آمریکا در چک و لهستان که توسط اوباما به حالت تعلیق درآمده است، سپردفاع موشکی ناتو در ترکیه ایجاد شود. از آن زمان تاکنون مقدمات راه‏اندازی این سامانه در ترکیه ایجاد شد و این سامانه هم‏اکنون فعال شده است. این سامانه توانایی نظارت و مانیتورینگ فعالیت‏های کشورهای همسایه ترکیه به فاصله ۲۵۰۰ کیلومتر مربع را دارد. سامانه دفاعی ترکیه بخشی از سپر دفاع موشکی ناتو در اروپا است. قرار است تا سال ۲۰۱۸ سایر بخش‏های این سامانه که در کشورهای ایتالیا، اسپانیا و برخی کشورهای اروپایی شمالی است فعال و عملیاتی گردند. این سامانه به شکلی طراحی شده است که می‏تواند در حداقل زمان ممکن موشک‏های شلیک‏شده را شناسایی و در نهایت منهدم نماید.

این فصل ابتدا به تعریف مفهوم خاورمیانه پرداخته و نشان می­دهد منطقه خاورمیانه بیش از آن که یک موقعیت جغرافیایی باشد بیشتر در برگیرنده مفهوم سیاسی است و این امر اهمیت استراتژیک این منطقه را از دید دنیای غرب مطرح می­کند. تروریسم، فرهنگ جنگ، دخالت­های خارجی، خصومت آشکار غرب و اسلام، تسلیحات کشتار جمعی و دولت­های فاقد مقبولیت مردمی، عوامل در هم تنیده­ شرایط ویرانگر در منطقه قلمداد می­شوند. تاکنون تلاش­های چندجانبه بین کشورهای دو طرف اقیانوس اطلس (ایالات متحده و اروپا) به منظور دفع خطرات و تهدیدات منطقه از طریق نهادهای موجود مانند: NATO، Eu، G8 و UN صورت پذیرفته است. اهمیت این اثر به لحاظ محتوایی و ساختاری در این است که تاکنون تلاش جدّی سیستماتیک در بررسی رابطه ناتو و خاورمیانه و همچنین وجوه تمایز دو قطب ناتو (ایالات متحده و متحدین اروپایی) صورت نگرفته است.

 

1-2- بیان مسأله

تمامی ۲۶ کشور عضو ناتو در اجلاس اخیر استانبول برگسترش مسؤولیت‌های ناتو در منطقه خاورمیانه تأکید کردند. شیفر دبیر کل ناتو پیشنهاد گفتگوهای امنیتی ناتو با کشورهای منطقه خاورمیانه را ارائه داد. ناتو ثبات و امنیت در منطقه خاورمیانه را کلیدی برای آرامش و ثبات در کل دنیا می‌داند. حضور چند ساله نیروهای پاسبان امنیت ناتو در افغانستان و موافقت اخیر اعضای ناتو در استانبول مبنی بر مساعدت به دولت جدید عراق از طریق آموزش نیروهای امنیتی آن کشور، می‌تواند ایفای نقش بیشتر ناتو در مسائل مختلف منطقه‌ای را به دنبال داشته باشد. اعضای اروپایی ناتو با آگاهی از سابقه حضور آمریکا در منطقه و هزینه‌های آن، ‌حضور نظامی مستقیم نیروهای ناتو در منطقه را نخواهند پذیرفت، امری که آمریکا در مورد عراق به دنبال آن بود اما با مخالفت کشورهایی چون فرانسه و آلمان روبرو شد. همکاری ناتو با کشورهای منطقه شامل آموزش‌های نظامی، تبادل اطلاعات، برگزاری مانورهای مشترک، مبارزه با باندهای قاچاق و مواد مخدر، همکاری در زمینه جرائم بین‌المللی و مبارزه با عملیات تروریستی و…می‌گردد. نگاهی که ناتو به کشورهای خاورمیانه ‌در سواحل مدیترانه دارد نگاهی ویژه می‌باشد. ناتو از ۱۰ سال پیش گفتگوهای خود را در مورد مسائل مختلف امنیتی با ۷ کشور خاورمیانه و شمال آفریقا در حوزه مدیترانه آغاز نموده است و همکاری خود را در مورد مسائل مختلف ادامه دهد.

قیمت:   ۱۲۰۰۰ تومان

 

فرمت

مطلب مشابه

پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان رویکرد امنیت جهانی با نظر بر تروریسم مبتنی بر عقاید وهابی و مقایسه آن با فقه و حقوق اسلامی و حقوق بشر

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی – فقه و …