پایان نامه ارشد با عنوان بررسی نقش پیش بین کمال گرایی، درونی سازی لاغری، شاخص توده بدنی و خود شیء انگاری بر اختلالات خوردن با واسطه گری نارضایتی بدنی

پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد در

رشته­ی روانشناسی بالینی

 

 

بررسی نقش پیش بین کمال گرایی، درونی سازی لاغری، شاخص توده بدنی و خود شیء انگاری بر اختلالات خوردن با واسطه گری نارضایتی بدنی

 

چکیده

  

هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی نقش پیش بین کمال گرایی، درونی سازی لاغری، شاخص توده بدنی و خود شیء انگاری بر اختلالات خوردن با واسطه گری نارضایتی بدنی بود.در این پژوهش که از نوع هم بستگی بوده با استفاده از پرسش نامه های سنجش نگرش های خوردن، مقیاس تشخیصی اختلال خوردن، پرسش نامه شکل بدنی، پرسش نامه خود شیء انگاری، مقیاس تفکرات کلیشه ای و قالبی در مورد بدن ایده آل و کمال گرایی اهواز ۳۰۰ نفر از دانشجویان دختر دانشگاه شیراز که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند مورد بررسی قرار گرفتند، هم چنین داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS  وAMOS تحت برنامه ویندوز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که  نارضایتی بدنی، اختلالات خوردن را به صورت مستقیم و مثبت پیش بینی می نماید. کمال گرایی، خود شیء انگاری،شاخص توده بدنی به صورت مستقیم و مثبت، نارضایتی بدنی و سپس اختلال خوردن را پیش بینی می نمایند.  شاخص توده بدنی به تنهایی اختلال خوردن را به صورت مستقیم و منفی پیش بینی می نماید.درونی سازی لاغری هیچ یک از نارضایتی بدنی و اختلال خوردن را پیش بینی نمی کند. بر اساس یافته های پژوهش کمال گرایی، شاخص توده بدنی و خود شیء انگاری به واسطه گری نارضایتی بدنی اختلالات خوردن را به صورت مستقیم و مثبت پیش بینی می نمایند. هم چنین شاخص توده بدنی  به صورت منفی و معکوس اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید.

 

کلمات کلیدی: اختلالات خوردن، نارضایتی بدنی، کمال گرایی، دورنی سازی لاغری، شاخص توده بدنی، خودشیء انگاری

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                         صفحه

 

فصل اول: مقدمه

۱-۱- کلیات………………………………. ۲

۱-۲- بیان مسأله………………………….. ۳

۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق …………………. ۵

۱-۴- اهداف پژوهش…………………………. ۸

۱-۴-۱-اهداف کلی………………………….. ۸

۱-۴-۲-اهداف جزئی…………………………. ۸

۱-۵- تعریف مفهومی متغیرها…………………. ۹

۱-۵-۱-اختلالات خوردن……………………….. ۹

۱-۵-۲-نارضایتی بدنی………………………. ۹

۱-۵-۳-شاخص توده بدنی……………………… ۹

۱-۵-۴-خودشی انگاری ……………………… ۱۰

۱-۵-۵- درونی سازی لاغری ایده آل……………. ۱۰

۱-۵-۶- کمال گرایی……………………….. ۱۱

۱-۶- تعریف عملیاتی متغیرها……………….. ۱۲

۱-۶-۱-اختلالات خوردن………………………. ۱۲

۱-۶-۲-نارضایتی بدنی……………………… ۱۲

۱-۶-۳-کمال گرایی………………………… ۱۲

۱-۶-۴- درونی سازی لاغری ایده آل……………. ۱۲

۱-۶-۵-خودشیء انگاری……………………… ۱۲

عنوان                                                                                             صفحه

 

1-6-6- شاخص توده بدنی……………………. ۱۲

 

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه‌ی پژوهش

۲-۱-مقدمه………………………………. ۱۴

۲-۲- مبانی نظری…………………………. ۱۴

۲-۲-۱-تصویر بدنی………………………… ۱۴

۲-۲-۱-۱-رویکردهای نظری به تصویر بدنی………. ۱۵

۲-۲-۱-۱-۱-نظریه های اجتماعی – فرهنگی……….. ۱۶

۲-۲-۱-۱-۲- نظریه های فمینیستی و شیء انگاری…. ۱۷

۲-۲-۱-۱-۳- نظریه تعاملی نگری نمادین……….. ۱۹

۲-۲-۱-۱-۴- نظریه مقایسه اجتماعی…………… ۲۱

۲-۲-۱-۱-۵- نظریه خود ناهمخوانی……………. ۲۲

۲-۲-۲- نارضایتی بدنی…………………….. ۲۳

۲-۲-۲-۱-جنسیت و نارضایتی بدن……………… ۲۵

۲-۲-۲-۲-علت های نارضایتی بدنی…………….. ۲۶

۲-۲-۲-۲-۱-علت های اجتماعی- فرهنگی…………. ۲۹

۲-۲-۲-۲-۲-علت های زیستی…………………… ۳۰

۲-۲-۲-۲-۳- علت های درون شخصی………………. ۳۱

۲-۲-۲-۲-۳-۱-کمال گرایی و نارضایتی بدنی……… ۳۳

۲-۲-۲-۲-۳-۲-درونی سازی لاغری……………….. ۳۴

۲-۲-۲-۲-۳-۳- خودشی انگاری…………………. ۳۶

۲-۲-۲-۲-۴- علت های بین شخصی……………….. ۳۷

۲-۲-۲-۲-۴- ۱-روابط با همسالان و نارضایتی بدنی.. ۳۷

عنوان                                                                                             صفحه

۲-۲-۲-۲-۴- ۲-روابط صمیمی و نارضایتی بدنی ….. ۳۷

۲-۲-۲-۳-  نارضایتی بدنی و اختلالات روانی…….. ۳۹

۲-۲-۲-۳-۱- نارضایتی بدنی و درماندگی / بهزیستی روانی ۳۹

۲-۲-۲-۳-۲- نارضایتی بدنی و افسردگی………… ۴۰

۲-۲-۲-۳-۳- نارضایتی بدنی و اختلال های خوردن…. ۴۱

۲-۲-۲-۴- جایگاه نارضایتی بدنی در DSM-IV-TR…… 43

2-2-3- انواع اختلالات مربوط به خوردن و عوارض ناشی از آن : ۴۴

۲-۲-۳-۱- بی اشتهایی عصبی (Anorexia)………….. 45

2-2-3-1-1- عوارض…………………………. ۴۵

۲-۲-۳-۲- پرخوری عصبی (Bulimia)………………. 45

2-2-3-2-1- عوارض…………………………. ۴۶

۲-۲-۳-۳- اختلالات خوردن که به عوامل دیگر وابسته اند.  ۴۶

۲-۲-۳-۳-۱-پرخوری مختل کننده (Being Eating Disorder)… 47

2-2-4-شیوع اختلالات خوردن………………….. ۴۷

۲-۲-۵- عوامل درونی و بیرونی اثرگذار در بروز اختلال خوردن ۴۷

۲-۲-۵-۱- عوامل بیرونی……………………. ۴۸

۲-۲-۵-۲- عوامل درونی ……………………. ۴۹

۲-۲-۶- جنسیت و اختلالات مربوط به خوردن………. ۵۲

۲-۳- پژوهش های پیشین…………………….. ۵۲

۲-۴-نتیجه گیری………………………….. ۶۲

۲-۵-فرضیه های پژوهش……………………… ۶۲

 

 

 

 

عنوان                                  صفحه

 

فصل سوم: روش پژوهش

۳-۱-مقدمه………………………………. ۶۴

۳-۲-روش پژوهش…………………………… ۶۴

۳-۳- جامعه آماری،نمونه و روش نمونه گیری……. ۶۵

۳-۴- ابزار پژوهش………………………… ۶۵

۳-۴-۱-اختلالات خوردن………………………. ۶۵

۳-۴-۱-۱-مقیاس تشخیصی اختلالات خوردن ………… ۶۵

۳-۴-۱-۲- پرسش نامه نگرش خوردن ……………. ۶۷

۳-۴-۲-نارضایتی بدنی……………………… ۶۹

۳-۴-۲-۱-پرسش نامه شکل بدنی……………….. ۶۹

۳-۴-۴-خودشی انگاری………………………. ۷۰

۳-۴-۴-۱-پرسش نامه خود شی انگاری…………… ۷۰

۳-۴-۶- پرسشنامه کمال گرایی……………….. ۷۲

۳-۴-۶-۱-پرسشنامه کمال گرایی اهواز…………. ۷۲

۳-۴-۷-درونی سازی لاغری……………………. ۷۳

۳-۴-۷-۱-مقیاس درونی سازی لاغری…………….. ۷۳

۳-۴-۸-شاخص توده بدنی…………………….. ۷۴

۳-۵-روش اجرا …………………………… ۷۴

۳-۶-روش تجزیه و تحلیل داده­ها……………… ۷۴

 

 

 

 

عنوان                                         صفحه

 

فصل چهارم: یافته‌های پژوهش

۴-۱ مقدمه………………………………. ۷۶

۴-۲ آمار توصیفی…………………………. ۷۶

۴-۳- ماتریس همبستگی متغیرهای مدل………….. ۸۳

۴-۴- یافته های تحلیل مسیر………………… ۸۴

۴-۴-۱-پیش بینی نارضایتی بدنی براساس کمال گرایی ۸۵

۴-۴-۲-پیش بینی نارضایتی بدنی براساس درونی سازی لاغری ۸۵

۴-۴-۳-پیش بینی نارضایتی بدنی براساس شاخص توده بدنی  ۸۶

۴-۴-۴-پیش بینی نارضایتی بدنی براساس خودشیء انگاری   ۸۷

۴-۴-۵-پیش بینی اختلالات خوردن بر اساس  نارضایتی بدنی ۸۷

۴-۴-۶-پیش بینی اختلالات خوردن براساس کمال گرایی. ۸۸

۴-۴-۷-پیش بینی اختلالات خوردن براساس شاخص توده بدنی   ۸۸

۴-۴-۸-پیش بینی اختلالات خوردن براساس درونی سازی لاغری  ۸۹

۴-۴-۹-پیش بینی نارضایتی بدنی براساس خودشیء انگاری   ۹۰

۴-۴-۱۰- پیش بینی اختلال خوردن براساس کمال گرایی با واسطه گری نارضایتی بدنی…………………………… ۹۰

۴-۴-۱۱- پیش بینی اختلال خوردن براساس درونی سازی لاغری

با واسطه گری نارضایتی بدنی……………….. ۹۱

۴-۴-۱۲- پیش بینی اختلال خوردن براساس شاخص توده بدنی

با واسطه گری نارضایتی بدنی………………. ۹۱

۴-۴-۱۳- پیش بینی اختلال خوردن براساس خود شیء انگاری

با واسطه گری نارضایتی بدنی………………. ۹۲

۴-۵ -مدل سازی معادلات ساختاری……………… ۹۲

 

عنوان                                         صفحه

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱-مقدمه………………………………. ۹۹

۵-۲-فرضیه های پژوهش……………………… ۹۹

۵-۲-۱-فرضیه ۱: کمال گرایی نارضایتی بدنی را پیش بینی می نماید ۹۹

۵-۲-۲-فرضیه ۲: درونی سازی لاغری نارضایتی بدنی را پیش بینی می نماید………………………………….. ۱۰۰

۵-۲-۳-فرضیه ۳:BMI  نارضایتی بدنی را پیش بینی می نماید ۱۰۱

۵-۲-۴-فرضیه ۴: خودشی انگاری نارضایتی بدنی را پیش بینی می نماید……………………………………….. ۱۰۳

۵-۲-۵-فرضیه ۵: کمال گرایی اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید. ۱۰۴

۵-۲-۶-فرضیه ۶: درونی سازی لاغری اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید………………………………….. ۱۰۵

۵-۲-۷-فرضیه ۷: BMI اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید.    ۱۰۶

۵-۲-۸-فرضیه ۸: خودشیء انگاری اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید……………………………………….. ۱۰۷

۵-۲-۹-فرضیه ۹: نارضایتی بدنی اختلالات خوردن را پیش بینی می نماید……………………………………….. ۱۰۷

 

5-2-10-فرضیه ۱۰:کمال گرایی، درونی سازی لاغری، خودشیء انگاری و شاخص توده بدنی

با واسطه گری نارضایتی بدنی اختلالات خوردن را پیش بینی می نمایند…………………………………. ۱۰۸

۵-۴-نتیجه گیری………………………….. ۱۱۱

۵-۵-محدودیت ها………………………….. ۱۱۱

۵-۶-پیشنهادات…………………………… ۱۱۲

 

منابع و مآخذ

منابع فارسی…………………………….. ۱۱۳

منابع انگلیسی………………………….. ۱۱۶

 

 

عنوان                                         صفحه

 

پیوست

پرسش نامه تشخیصی اختلالات خوردن(EDDS)………. 128

پرسشنامه نگرش های خوردن-۲۶……………….. ۱۳۰

پرسش نامه نارضایتی بدنی(۸-D)…………….. 132

پرسش نامه درونی سازی لاغری……………….. ۱۳۳

پرسشنامه خود شیء انگاری…………………. ۱۳۴

پرسش نامه کمال گرایی اهواز………………. ۱۳۶

 

 

 

فهرست جداول

 

 

عنوان                                         صفحه

 

جدول ۱-۱ نظام طبقه بندی WHO از اضافه وزن و چاقی بر پایه ی شاخص توده بدن……………………………….. ۱۰

جدول ۳-۱: پایایی پرسشنامه‌ی اختلالات خوردن EDDS.. 66

جدول ۳-۲: روایی پرسشنامه‌ی اختلالات خوردن EDDS… 67

جدول ۳-۳٫ زیر مقیاس ‌های مربوط به پرسشنامه EAT-26 68

جدول۳-۴: نقاط برش پرسش نامه BSQ-8D…………. 70

جدول۳- ۵: روایی پرسشنامه‌ی نارضایتی بدن…….. ۷۰

جدول ۳- ۶: پایایی پرسشنامه‌ی نارضایتی بدن…… ۷۰

جدول ۳-۷: روایی پرسشنامه‌ی خود شیء انگاری…… ۷۱

جدول ۳-۸: پایایی پرسشنامه‌ی خود شیء انگاری….. ۷۲

جدول ۳-۹: روایی پرسشنامه‌ی درون سازی لاغری…… ۷۳

جدول ۳-۱۰: پایایی پرسشنامه‌ی درون سازی لاغری…. ۷۴

جدول ۴-۱: آمار توصیفی متغیر سن……………. ۷۷

جدول ۴-۲: آمار توصیفی متغیر تحصیلات………… ۷۷

جدول ۴-۳: آمار توصیفی متغیر شاخص توده بدنی…. ۷۸

جدول ۴-۴: آمار توصیفی متغیر نارضایتی بدن…… ۷۸

جدول ۴-۵: فراوانی نارضایتی از بدن بر حسب شاخص توده بدنی ۷۹

جدول ۴-۶: آمار توصیفی متغیر احتمال وجود اختلال تغذیه­ای   ۸۰

جدول ۴-۷: آمار توصیفی اختلال آنورکسیانروسیا… ۸۱

عنوان                                         صفحه

 

جدول ۴-۸: آمار توصیفی اختلال بولومیانروسیا….. ۸۲

جدول ۴-۹: آمار توصیفی اختلال پرخوری………… ۸۲

جدول ۴-۱۰: آمار توصیفی اختلال خوردن نوع ۲…… ۸۲

جدول ۴-۱۱: ماتریس همبستگی بین متغییرهای پژوهش. ۸۳

جدول ۴-۱۲: مدل رگرسیونی تاثیر کمال گرایی بر نارضایتی بدنی    ۸۵

جدول ۴-۱۳: مدل رگرسیونی تاثیر درونی سازی لاغری بر نارضایتی بدنی………………………………………. ۸۶

جدول ۴-۱۴: مدل رگرسیونی تاثیر شاخص توده بدنی بر نارضایتی بدنی………………………………………. ۸۶

جدول ۴-۱۵: مدل رگرسیونی تاثیر خودشیء انگاری بر نارضایتی بدنی ۸۷

جدول ۴-۱۶: مدل رگرسیونی تاثیر نارضایتی بدنی بر اختلالات خوردن  ۸۷

جدول ۴-۱۷: مدل رگرسیونی تاثیر کمال گرایی بر اختلالات خوردن ۸۸

جدول ۴-۱۸: مدل رگرسیونی تاثیر درونی سازی لاغری بر اختلالات خوردن………………………………………. ۸۹

جدول ۴-۱۹: مدل رگرسیونی تاثیر شاخص توده بدنی بر اختلالات خوردن ۸۹

جدول ۴-۲۰: مدل رگرسیونی تاثیر خودشیء انگاری بر اختلالات خوردن  ۹۰

جدول ۴-۲۱: تاثیر کمال گرایی بر اختلال خوردن به واسطه نارضایتی بدنی…………………………………… ۹۰

جدول ۴-۲۲: تاثیر درونی سازی لاغری بر اختلال خوردن به واسطه نارضایتی بدنی…………………………… ۹۱

جدول ۴-۲۳: تاثیر شاخص توده بدنی بر اختلال خوردن به واسطه نارضایتی بدنی…………………………… ۹۱

جدول ۴-۲۴ : تاثیر خودشیء انگاری بر اختلال خوردن به واسطه نارضایتی بدنی…………………………… ۹۲

جدول ۴-۲۵: برآورد انجام شده برای تفاوت معناداری پارامترها با مقدار صفر………………………………. ۹۳

جدول ۴-۲۶: شاخص های برازش مدل…………….. ۹۵

 

فهرست شکل ها

 

 

عنوان                                         صفحه

 

شکل ۴-۱: مدل مسیر پیشنهادی برای تاثیر متغیرها بر اختلالات خوردن با واسطه­گری نارضایتی بدن (برآوردهای استاندارد) ۹۳

شکل ۴-۲: شکل ۴-۱۲: مدل مسیر برای تاثیر متغیرها بر اختلالات خوردن با واسطه­گری ۹نارضایتی بدن (برآوردهای استاندارد) ۹۴

 

فهرست نمودار ها

 

 

عنوان                                         صفحه

 

نمودار ۴-۱: توزیع فراوانی اختلال خوردن  ……. ۸۱

 

مقدمه

 

 

۱-۱ کلیات

 

مفهوم “خود”[۱] در بردارنده بخش مهمی از تجربه ها و روابط ما از جهان است. این مفهوم نقش اساسی در حوزه رفتار ما ایفا کرده و موجب یکپارچگی و وحدت کنش های ما می شود. ویلیام جیمز[۲] اولین کسی بود که درباره مفهوم خود بحث کرد. او مفهوم خود عینی[۳] را گسترش داد و در تعریف آن گفت مجموع تمام چیزهایی است که یک فرد متعلق به خود می داند ولی این بخش را به چند زیر مجموعه تقسیم کرد که مهم ترین آن ها “خود مادی[۴]“، “خود اجتماعی[۵]” و “خود معنوی[۶]” هستند. جیمز خود جسمانی و خود به عنوان مالک را جزء خود مادی قرار داد و بخش ضروری برای سایر جنبه های خود محسوب می شود. در مرتبه بالا “خود اجتماعی” قرار دارد که محتوی آن بیشتر در ارتباط با دیگران است و در بالاترین سطح “خود روانی” قرار دارد (سدیسگیدز[۷] و اسپنسر،[۸]۲۰۰۷).