دانلود پایان نامه با عنوان رابطـه ریسـک شـرکت و نوسـانات سـود جامـع

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

صورت جلسه دفاعیه

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده مدیریت و حسابداری

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری

 

عنوان

رابطـه ریسـک شـرکت و نوسـانات سـود جامـع

 

چکیده:

گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد مسئله­ای بحث­برانگیز است. موافقان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد بر این باورند که سود (زیان) اندازه­گیری شده بر مبنای جامع عملکرد شرکت را بهتر از سایر اندازه­گیری­های سود، نشان می­دهد در حالی­که مخالفان معتقدند “سایر اجزای سود جامع” متشکل از اقلامی است که به دلیل ماهیت موقتی و غیرعادی خود از دوره­ای به دوره­ی دیگـر تغییر می­کنند و لذا گـزارش کردن آنها همـراه با نتایج کسب و کار اصلی منجـر به افزایش نوسانات سـود و ریسک شرکت و همچنین کاهش قدرت پیش­بینی سـود می­شود. در نتیجه، انتخاب شیوه­ای از گزارشگری سود که عملکرد شرکت را بهتر و کامل­تر نشان دهد، اهمیت ویژه­ای دارد. از این رو، در این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش آغازین هستیم که آیا ارائه سایر اجزای سود جامع ذیل صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائه یک صورت عملکـرد واحـد) منجـر به سـوءتعبیر از عملکرد اصلی شرکت می­شود یا خیـر؟ به منظور پاسخ به این سوال می­بایست به مقایسـه رابطـه بین معیارهای نوسانات سـود با ریسک و قیمت بازار سهام شـرکت پرداخت. همچنین می­بایست به مقایسـه قدرت پیش­بینی­کنندگی معیارهای سـود (سـود خالص و سـود جامع) در پیش­بینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد پرداخت و سپس با توجه به کلیه نتایج بدست آمده در حد مناسب به سوال آغازین تحقیق پاسخ داد. لازم به ذکر است که این مقایسه با استفاده از داده­های شرکت­های پذیرفتـه شـده در بورس اوراق بهادار تهران، طی دوره ۱۳۸۲-۱۳۹۱ و به وسیله­ی رگرسیون خطی چندگانه و آزمون F صورت گرفت. نتایج بررسی­ها نشان داد که سود جامع دارای ماهیت پر نوسان­تری نسبت به سـود خالص است ولی این برتـری به لحاظ آماری معنی­دار نیست. همچنین، نوسانات سایر اجزای سود جامع با ریسک و قیمـت بازار سهام شرکت رابطـه معنی­داری ندارد. بر همین اساس، نتایج این تحقیق از رویکرد ارائه یک صورت عملکـرد واحـد حمایت می­کند. علاوه­براین نتایج نشان داد که سود خالص قدرت پیش­بینی بیشتری برای پیش­بینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد دارد. این موضوع که بیانگر اهمیت و کاربـرد سـود خالص در تعیین عملکـرد آتی شـرکت است، نشان می­دهـد که می­بایست کماکان سود خالص در قالب یک قلم جداگانه در صورت عملکرد مالی نشان داده شود.

 

کلید واژه:

سود جامع، سود خالص، ریسک شرکت، نوسانات سود

 

 

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات……………………………………………………………………………………………………………..۱

۱٫۱مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲

۱٫۲ تشریح و بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵

۱٫۳ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………………………………………………………. ۸

۱٫۴ اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۹

۱٫۵ پرسش­ها و فرضیه­های تحقیق …………………………………………………………………………………………………………. ۱۰

۱٫۶ روش اجرای تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱

۱٫۷ تعریف برخی از واژه ها و اصطلاحات تحقیق …………………………………………………………………………………… ۱۲

۱٫۸ ساختار کلی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۳

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه…………………………………………………………………………………. ۱۵

بخش اول: مبانی نظری تحقیق………………………………………………………………………………………………. ۱۶

۲٫۱ مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۷

۲٫۲ ریسک………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۹

۲٫۲٫۱ عوامل مؤثر بر ریسک شرکت…………………………………………………………………………………………………… ۲۰

۲٫۲٫۲ انواع ریسک……………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۷

۲٫۳ سود ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۸

۲٫۳٫۱ هدف از اندازه­گیری و گزارش سود ………………………………………………………………………………………… ۲۸

۲٫۳٫۲ مفهوم سرمایه………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۸

۲٫۳٫۳ مفاهیم نگهداشت سرمایه……………………………………………………………………………………………………….. ۳۰

۲٫۳٫۴ مفاهیم سود…………………………………………………………………………………………………………………………….. ۳۲

۲٫۳٫۴٫۱ سود حسابداری…………………………………………………………………………………………………………….. ۳۳

۲٫۳٫۴٫۲ سود اقتصادی……………………………………………………………………………………………………………….. ۳۴

۲٫۴ رویکردهای تهیه صورت سود (زیان)…………………………………………………………………………………………………. ۳۵

۲٫۴٫۱ تئوری مازاد خالص (تمیز)……………………………………………………………………………………………………….. ۳۶

۲٫۴٫۲ مفهوم سود عملیات جاری……………………………………………………………………………………………………….. ۳۶

۲٫۴٫۳ مفهوم شمول کلی سود (سود جامع)……………………………………………………………………………………… ۳۹

۲٫۵ گزارشگری سود جامع……………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۱

۲٫۵٫۱ گزارشگری سود جامع در ایالت متحده آمریکا………………………………………………………………………… ۴۱

۲٫۵٫۲ گزارشگری سود جامع در سطح بین­الملل………………………………………………………………………………. ۴۵

۲٫۵٫۳ گزارشگری سود جامع در ایران……………………………………………………………………………………………….. ۴۸

۲٫۶ بررسی تطبیقی سود جامع در سطح ایران و بین­الملل……………………………………………………………………. ۴۹

۲٫۶٫۱ تعریف سود جامع……………………………………………………………………………………………………………………. ۵۱

۲٫۶٫۲ سایر اجزای سود جامع……………………………………………………………………………………………………………. ۵۲

۲٫۶٫۲٫۱ تغییرات در مازاد تجدید ارزیابی دارایی­ها…………………………………………………………………… ۵۳

۲٫۶٫۲٫۲ سود یا زیان اکچوئری در طرح­های مزایای معین……………………………………………………….. ۵۴

۲٫۶٫۲٫۳ تعدیلات تسعیر ارز………………………………………………………………………………………………………. ۵۶

۲٫۶٫۲٫۴ سود (زیان) ناشی از اندازه­گیری مجدد دارایی­های مالی آماده برای فروش………………… ۵۹

۲٫۶٫۲٫۵ بخش اثربخش سود (زیان­های) مربوط به ابزارهای مصون سازی در مصون سازی……… ۶۱

۲٫۶٫۲٫۶ تعدیلات سنواتی……………………………………………………………………………………………………………. ۶۳

۲٫۶٫۲٫۷ تعدیلات تجدید طبقه­بندی………………………………………………………………………………………….. ۶۴

۲٫۶٫۳ شیوه گزارشگری سود جامع…………………………………………………………………………………………………….. ۶۵

۲٫۷ شیوه نوین ارائه صورت­های مالی………………………………………………………………………………………………………. ۶۸

۲٫۷٫۱ سیر تحول نحوه­ی ارائه­ی صورت­های مالی…………………………………………………………………………….. ۷۰

۲٫۷٫۲ اهداف اساسی روش نوین ارائه­ی صورت­های مالی…………………………………………………………………. ۷۲

۲٫۷٫۳ اصول ارائه­ی صورت­های مالی (منطبق با IAS1)………………………………………………………………….. 73

2.7.3.1 یکپارچگی……………………………………………………………………………………………………………………… ۷۳

۲٫۷٫۳٫۲ تفکیک………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۴

۲٫۷٫۴ شکل و طبقه­بندی…………………………………………………………………………………………………………………… ۷۶

۲٫۷٫۵ تعریف بخش­ها و گروه­ها…………………………………………………………………………………………………………. ۷۹

۲٫۷٫۶ صورت­های مالی………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۲

۲٫۷٫۶٫۱ صورت وضعیت مالی ……………………………………………………………………………………………………. ۸۲

۲٫۷٫۶٫۲ صورت سود (زیان) جامع…………………………………………………………………………………………….. ۸۳

۲٫۷٫۶٫۳ صورت جریان وجه نقد ……………………………………………………………………………………………….. ۸۴

بخش دوم: پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………… ۸۶

۲٫۱ مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۷

۲٫۲ تحقیق­های قبلی درمورد نوسانات سود جامع…………………………………………………………………………………… ۸۷

۲٫۳ تحقیق­های قبلی درمورد رابطه ریسک با سود جامع………………………………………………………………………… ۹۱

۲٫۳٫۱ رابطه­ی معیارهای نوسانات سود و معیار ریسک بازار……………………………………………………………… ۹۱

۲٫۳٫۲ قیمت­گذاری معیارهای نوسانات سود……………………………………………………………………………………… ۹۴

۲٫۴ تحقیق­های قبلی درمورد قدرت پیش­بینی­کنندگی سود جامع………………………………………………………. ۹۶

۲٫۵ سایر تحقیقات در مورد سود جامع…………………………………………………………………………………………………. ۱۰۰

۲٫۶ جمع بندی………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۰۹

فصل سوم: روش اجرای تحقیق …………………………………………………………………………………………… ۱۱۲

۳٫۱ مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۳

۳٫۲ مدل مفهومی و فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………… ۱۱۳

۳٫۲٫۱ مدل مفهومی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۳

۳٫۲٫۲ فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۸

۳٫۳ روش کلی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۸

۳٫۴ قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۹

۳٫۴٫۱ قلمرو موضوعی…………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۹

۳٫۴٫۲ قلمرو مکانی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۹

۳٫۴٫۳ قلمرو زمانی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۹

۳٫۵ روش نمونه­گیری……………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۹

۳٫۶ روش گردآوری داده­ها…………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۰

۳٫۷ معرفی و نحوه­ی محاسبه متغیرها ………………………………………………………………………………………………… ۱۲۰

۳٫۸ روش آزمون فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۳

۳٫۸٫۱ روش آزمون فرضیه­ی اول……………………………………………………………………………………………………. ۱۲۳

۳٫۸٫۲ روش آزمون فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۳

۳٫۸٫۳ روش آزمون فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۵

۳٫۸٫۴ روش آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………… ۱۲۷

۳٫۸٫۵ روش آزمون فرضیه پنجم…………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۸

۳٫۹ مباحث آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۹

۳٫۱۰ خلاصه فصل ………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۳۴

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری……………………………………………………………………………………… ۱۳۵

۴٫۱ مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۳۶

۴٫۲ جامعه و نمونه آماری………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۳۷

۴٫۳ نتایج………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۳۷

۴٫۳٫۱ آزمون فرضیه اول………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۳۷

۴٫۳٫۲ آزمون فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………………. ۱۳۹

۴٫۳٫۳ آزمون فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………………… ۱۴۴

۴٫۳٫۴ آزمون فرضیه چهارم……………………………………………………………………………………………………………. ۱۵۰

۴٫۳٫۵ آزمون فرضیه پنجم………………………………………………………………………………………………………………. ۱۵۴

۴٫۴ خلاصه و جمع­بندی ……………………………………………………………………………………………………………………… ۱۵۷

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………. ۱۵۸

۵٫۱ مرور و جمع­بندی ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۵۹

۵٫۲ نتایج آزمون فرضیه­های تحقیق……………………………………………………………………………………………………… ۱۶۱

۵٫۲٫۱ نتایج آزمون فرضیه اول………………………………………………………………………………………………………… ۱۶۱

۵٫۲٫۲ نتایج آزمون فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۲

۵٫۲٫۳ نتایج آزمون فرضیه سوم……………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۲

۵٫۲٫۴ نتایج آزمون فرضیه چهارم……………………………………………………………………………………………………. ۱۶۳

۵٫۲٫۵ نتایج آزمون فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………… ۱۶۴

۵٫۳ محدودیت­های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۴

۵٫۴ پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۶۵

۵٫۴٫۱ پیشنهادت کاربردی……………………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۵

۵٫۴٫۲ پیشنهادات برای تحقیق­های آتی………………………………………………………………………………………….. ۱۶۶

۵٫۵ خلاصه فصل …………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۶۷

فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………….  I

فهرست شکل­ها

 

شکل ۲٫۱ خصوصیات کیفی اطلاعات مالی بر اساس SFAC8 …………………………………………………………….. 69

شکل ۲٫۲ اصول اساسی ارائه صورت­های مالی ………………………………………………………………………………………… ۷۳

شکل ۲٫۳ مبانی تفکیک منابع ………………………………………………………………………………………………………………… ۷۵

شکل ۲٫۴ مجموعه صورت­های مالی ………………………………………………………………………………………………………… ۷۶

شکل ۲٫۵ روش مستقیم تهیه صورت جریان وجه نقد……………………………………………………………………………. ۸۴

شکل ۳٫۱ مدل مفهومی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۷

شکل ۳٫۲ انواع الگوهای برآورد و آزمون­های انتخاب الگو ……………………………………………………………………… ۱۳۴

شکل ۴٫۱ مقایسه معیارهای نوسانات سود در سال­های مختلف …………………………………………………………. ۱۳۸

 

 

 

فهرست جدول­ها

 

جدول ۲٫۱ سیر تطور IAS1 …. ……………………………………………………………………………………………………………….. 47

جدول ۲٫۲ مقایسه سایر اجزای سود جامع در دو استاندارد شماره ۶ ایران با IAS1……………………………. 52

جدول ۲٫۳ اجزای مخارج طرح­های معین در IAS19 ………………………………………………………………………….. 56

جدول ۲٫۴ نحوه اندازه­گیری و شناسایی دارایی­های مالی در ایران ………………………………………………………… ۶۰

جدول ۲٫۵ بخش­ها و گروه­های مختلف صورت­های مالی مطابق با IAS1 …………………………………………… 77

جدول ۲٫۶ خلاصه تحقیقات خارجی در مورد سود جامع ……………………………………………………………………. ۱۰۴

جدول ۲٫۷ خلاصه تحقیقات داخلی در مورد سود جامع ……………………………………………………………………… ۱۰۸

جدول ۴٫۱ آمارهای توصیفی معیارهای نوسانات سود ………………………………………………………………………… ۱۳۸

جدول ۴٫۲ آمارهای توصیفی نوسانات نسبی سود…………………………………………………………………………………. ۱۳۹

جدول ۴٫۳ آزمون رتبه­بندی ویلکاکسون ………………………………………………………………………………………………. ۱۳۹

جدول ۴٫۴ آمارهای توصیفی فرضیه دوم ……………………………………………………………………………………………… ۱۴۰

جدول ۴٫۵ نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه دوم ……………………………………………… ۱۴۱

جدول ۴٫۶ نتایج آزمون لیمر برای مدل­های فرضیه دوم ……………………………………………………………………… ۱۴۱

جدول ۴٫۷ نتایج آزمون هاسمن برای مدل­های فرضیه دوم ………………………………………………………………… ۱۴۲

جدول ۴٫۸ نتایج حاصل از برازش مدل­های رگرسیونی فرضیه دوم ……………………………………………………. ۱۴۳

جدول ۴٫۹ آمارهای توصیفی فرضیه سوم ……………………………………………………………………………………………. ۱۴۵

جدول ۴٫۱۰ نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه سوم ………………………………………….. ۱۴۶

جدول ۴٫۱۱ نتایج آزمون لیمر برای مدل­های فرضیه سوم ………………………………………………………………….. ۱۴۶

جدول ۴٫۱۲ نتایج آزمون هاسمن برای مدل­های فرضیه سوم ……………………………………………………………. ۱۴۷

جدول ۴٫۱۳ نتایج حاصل از برازش مدل­های رگرسیونی فرضیه سوم ………………………………………………… ۱۴۹

جدول ۴٫۱۴ آمارهای توصیفی فرضیه چهارم ………………………………………………………………………………………. ۱۵۰

جدول ۴٫۱۵ نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه چهارم ……………………………………….. ۱۵۱

جدول ۴٫۱۶ نتایج آزمون لیمر برای مدل­های فرضیه چهارم ……………………………………………………………… ۱۵۱

جدول ۴٫۱۷ نتایج آزمون هاسمن برای مدل­های فرضیه چهارم …………………………………………………………. ۱۵۲

جدول ۴٫۱۸ نتایج حاصل از برازش مدل­های رگرسیونی فرضیه چهارم ……………………………………………… ۱۵۳

جدول ۴٫۱۹ آمارهای توصیفی فرضیه پنجم ………………………………………………………………………………………… ۱۵۴

جدول ۴٫۲۰ نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه پنجم ………………………………………… ۱۵۵

جدول ۴٫۲۱ نتایج آزمون لیمر برای مدل­های فرضیه پنجم ……………………………………………………………….. ۱۵۵

جدول ۴٫۲۲ نتایج آزمون هاسمن برای مدل­های فرضیه پنجم …………………………………………………………… ۱۵۶

جدول ۴٫۲۳ نتایج حاصل از برازش مدل­های رگرسیونی فرضیه پنجم ……………………………………………….. ۱۵۷

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق


 

1.1 مقدمه

تصمیم­گیری از جمله مسائلی است که انسان همواره با آن روبرو بوده است. تصمیم­گیری نیازمند اطلاعات است. مدیران و سرمایه­گذاران از جمله افرادی هستند که همواره با این مسأله رو­به­رو می­شوند. از میان اطلاعات گوناگونی که مدیران و تصمیم­گیرندگان برای اخذ تصمیمات خود بدان نیازمندند، اطلاعات مالی و حسابداری جایگاه ویژه­ای دارد. حسابداری یکی از فعالیت­های خدماتی است که نقش آن ارائه اطلاعات کمی باکیفیت و ماهیت مالی درباره مؤسسات، به منظور استفاده از آن اطلاعات در تصمیم­گیری­های اقتصادی است. صورت­های مالی وسیله­ای است که با آن اطلاعات مالی در شبکه­های حسابداری دسته­بندی و انباشته شده، در زمان­های معین طی گزارشات مالی در اختیار استفاده­کنندگان بالفعل (عمدتاً صاحبان مؤسسات و بستانکاران) قـرار داده می­شـود. نتایج فعالیت­های اقتصادی مؤسسـات از مجـرای روش­های حسابـداری، جمع­آوری، تجزیه و تحلیل، ثبت، طبقه­بنـدی، تلخیص و سپس در صورت­های مالـی گـزارش می­شود.

هدف اصلی گزارشگری مالی بیان وضعیت مالی و عملکرد واحد تجاری برای اشخاص بیرون از سازمان جهت کمک به آنها در اتخاذ تصمیمات مالی است. ابزار اصلی برای انتقال اطلاعات به اشخاص مـزبور، صـورت­های مالی اساسی، یادداشت­های همراه و گزارش­های مکمل است که محصول نهایی فرایند حسابداری و گزارشگری مالی محسوب می­شوند. از آنجا که استفاده­کنندگان از این گـزارش­ها، در تهیـه آنها نقش نداشته­اند، مجامع دولتی و مؤسسات علمی و حرفه­ای حسابداری در هر کشور، واحدهای گزارشگر را به رعایت اصول و استانداردها موظف می­کنند تا استفاده­کنندگان با اعتماد کامل، این نوع اطلاعات و گزارش­ها را برای تصمیم­گیری مورد استفاده قرار دهند. از این رو، استانداردهای حسابداری در هر کشور در پاسخ به این نیاز، از سوی مراجع استانداردگذار تدوین شد.

اما امروزه، توسعه حمل و نقل و ارتباطات، موجب نزدیکی نقاط مختلف جهان به نحوی شده است که اصطلاح “دهکده­ی جهانی[۱]“، به آن اطلاق می­گردد. از انتهای جنگ جهانی دوم تاکنون، در تجارت بین­الملل و سایر اشکال اتکای متقابل بین کشورها چنان رشدی پیدا شده که بر جوانب مختلف زندگی بشر تأثیر با اهمیتی گذاشته است. در تجارت نیز وضعیت­های خاصی پدیدار شده که یکنواختی استانداردهای حسابداری را در کشورهای مختلف، به ذهن متبادر کرده است.

یکنواختی، به میزان هماهنگی یا شباهت میان مجموعه­های مختلف استانداردهای ملی حسابداری و روش­ها و شکل گزارشگری مالی اشاره دارد (شباهنگ، ۱۳۸۱). به­طورکلی، وجود روش­های حسابداری متفاوت برای یک نوع معاملات و رویدادها، تجزیه و تحلیل و مقایسه­ی صورت­های مالی را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. بنابراین، یک دلیل و منطق عمده برای هماهنگ­سازی این است که قابلیت مقایسه­ی صورت­های مالی شرکت­ها را افزایش می­دهد و استفاده از آن را در سراسر کشورهای جهان آسان­تر می­سازد. این موضوع نشان می­دهد که چرا حمایت رو به گسترشی برای تدوین استانداردهای حسابداری بین­المللی وجود دارد……….