پایان نامه ارشد با عنوان ماهیت قراردادهای استفاده از فضای مجازی و آثار آن

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد حقوق خصوصی

 

عنوان:

ماهیت قراردادهای استفاده از فضای مجازی و آثار آن

 

چکیده:

انقلاب صنعتی جدید حقوقدانان را به بررسی مسائل فنی و حقوقی فضای مجازی حاصل از شبکه های رایانه ای در قالب شاخه جدیدی به نام حقوق فناوری اطلاعات سوق داده است.  قرارداد میزبانی وب یکی از قراردادهایی است که بین شرکت های میزبان و کاربران فضای مجازی برای به اشتراک گذاردن داده ها منعقد می شود. مسئله این است که: آیا این قرارداد را می توان در قالب یکی از عقود معین تعریف کرد؟ یا در زمره قراردادهای خصوصی مشمول ماده”۱۰ق.م.” است؟ و با توجه به ماهیت و مفاد آن ،حقوق وتعهدات طرفین چیست؟ بررسی عناصر و ارکان این فضا از لحاظ فنی ،در دست یافتن به ماهیت این قرارداد لازم است اما از آنجا که موضوع این قرارداد عین خارجی ملموس نیست و به عنوان حقی نوین در دسته اموال فکری جای می گیرد و نیز قراردادی مختلط محسوب می شود ،توجیه ماهیت آن در قالب عقودی معین همچون بیع ،اجاره و حق انتفاع مشکل به نظر می رسد. بنابراین باید به توصیف ماهیت قرارداد میزبانی وب در قالب عقدی نا معین پرداخت و در تحلیل آثار آن به ماهیت الحاقی ،الکترونیکی ،خدماتی ،بین المللی و… آن در جهت حفظ اهداف طرفین قرارداد توجه نمود. بررسی قراردادهای نمونه داخلی و خارجی، در تشریح موضوعات مهم و اساسی این قرادادها و تحلیل روابط طرفین ،در روشن شدن حقوق و تعهدات آنها و ضمانت اجراهای مربوطه راهگشاست.

 

کلید واژه:

قرارداد، میزبانی وب، فضای مجازی، کاربر، میزبان، خدمات

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                             صفحه

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………… ۱

فصل اول: مفهوم فضای مجازی و قرارداد استفاده از آن و اقسام آن ………………………۸

مبحث اول: فضای مجازی و اقسام و عناصر آن ……………………………………………………………………۹

گفتار اول: تعریف فضای مجازی و پیشینه آن ………………………………………………………………..۹

۱- پیشینه فضای مجازی …………………………………………………………………………………………۹

۲- پیشینه فضای مجازی در ایران …………………………………………………………………………۱۰

۳- مفهوم فضای مجازی …………………………………………………………………………………………۱۲

گفتار دوم: اقسام فضای مجازی …………………………………………………………………………………….۱۳

۱- شبکه های محلی ……………………………………………………………………………………………..۱۴

۲- شبکه های گسترده …………………………………………………………………………………………..۱۴

گفتار سوم: عناصر و ارکان فضای مجازی ……………………………………………………………………..۱۵

۱- سخت افزارها …………………………………………………………………………………………………….۱۵

۱-۱٫نافعال ………………………………………………………………………………………………………۱۵

۱-۲٫فعال …………………………………………………………………………………………………………۱۶

۲- نرم افزارها …………………………………………………………………………………………………………۱۷

مبحث دوم: تعریف قرارداد استفاده از فضای مجازی و اقسام آن ……………………………………..۱۸

گفتار اول: تعریف قرارداد استفاده از فضای مجازی ……………………………………………………..۱۸

۱- قرارداد (عقد) ………………………………………………………………………………………………….۱۸

۲- قرارداد الحاقی ………………………………………………………………………………………………..۲۰

۳- قرارداد مختلط ………………………………………………………………………………………………..۲۲

۴- قرارداد الکترونیکی ………………………………………………………………………………………… ۲۲

گفتار دوم: اقسام قرارداد استفاده از فضای مجازی ……………………………………………………….۲۵

۱- قراردادهای خدمات سروری ……………………………………………………………………………۲۵

۲- قراردادهای میزبانی وب (Web Hosting contracts) ……………………………26

2-1.  سرور اشتراکی (Shared Hosting) …………………………………………….27

2-2. سرور اختصاصی  (Delicated Server) ……………………………………….27

2-3. سرور مجازی (Virtual Private Server) ………………………………….28

2-4. کولوکیشن (Colocation) ………………………………………………………………29

2-5. بازفروشی میزبانی (Reseller Hosting) ………………………………………29

3- قراردادهای نام دامنه (Domain name)  ………………………………………………….۳۰

۳-۱٫ تعریف نام دامنه ……………………………………………………………………………….. ۳۰

۳-۲٫ انواع قراردادهای نام دامنه ……………………………………………………………….. ۳۱

۳-۲-۱٫ قراردادهای واگذاری (تخصیص) نام دامنه(Domain name assignment agreements)……………………………………………………………….. 31

3-2-2. قرادادهای مجوز نام دامنه  (Domain name licence agreements )………………………………………………………………………………………….32

گفتار سوم: طرفین قراردادهای استفاده از فضای مجازی ……………………………………………۳۲

۱- ارائه کننده فضای مجازی یا میزبان……………………………………………………………….۳۳

۲- استفاده کننده فضای مجازی یا کاربر…………………………………………………………….۳۷

فصل دوم: ماهیت قراردادهای استفاده از فضای مجازی ……………………………………..۴۰

مبحث اول: تحلیل ماهیت قرارداد استفاده از فضای مجازی در قالب یکی از عقود معین ۴۱

گفتار اول: مزایای بیع در مقایسه با قرارداد میزبانی …………………………………………………….۴۲

۱- تعریف عقد بیع ………………………………………………………………………………………………..۴۲

۲- اوصاف عقد بیع ………………………………………………………………………………………………..۴۲

۲-۱٫  تملیکی بودن بیع………………………………………………………………………………۴۲

۲-۲٫ معوض بودن بیع ………………………………………………………………………………..۴۳

۲-۳٫ عین بودن مبیع …………………………………………………………………………………۴۵

۳- عدم سنخیت عقد بیع با میزبانی وب ………………………………………………………………۴۶

گفتار دوم: مزایای اجاره در مقایسه با قرارداد میزبانی ………………………………………………..۴۸

۱- تعریف عقد اجاره …………………………………………………………………………………………….۴۸

۲- اوصاف عقد اجاره …………………………………………………………………………………………….۴۹

۲-۱٫ تملیکی بودن اجاره ……………………………………………………………………………۴۹

۲-۲٫ معوض بودن اجاره ……………………………………………………………………………..۴۹

۲-۳٫ موقت بودن اجاره ……………………………………………………………………………….۵۰

۳- تناسب عقد اجاره با میزبانی وب ……………………………………………………………………..۵۱

گفتار سوم: مزایای حق انتفاع در مقایسه با قرارداد میزبانی ………………………………………..۵۵

۱-تعریف حق انتفاع ……………………………………………………………………………………………….۵۵

۲- شرایط عمومی حق انتفاع ………………………………………………………………………………. ۵۶

۳-تفاوت حق انتفاع با اجاره………………………………………………………………………………….. ۵۷

۴-عدم سنخیت حق انتفاع با میزبانی وب …………………………………………………………… ۵۸

مبحث دوم: تحلیل ماهیت قرارداد استفاده از فضای مجازی به عنوان عقد نامعین ……………۵۸

گفتار اول:  نامعین بودن قرارداد ………………………………………………………………………………….۵۹

گفتار دوم: تعاهدی بودن قرارداد  ……………………………………………………………………………….۶۰

گفتار سوم: لزوم قرارداد ……………………………………………………………………………………………….۶۲

گفتار چهارم: تشریفاتی بودن قرارداد ………………………………………………………………………… ۶۳

گفتار پنجم: مستمر بودن قرارداد ………………………………………………………………………………۶۴

گفتار ششم: تجاری بودن قرارداد………………………………………………………………………………….۶۶

گفتار هفتم: بین المللی بودن قرارداد در موارد مشخص …………………………………………… ۶۷

گفتار هشتم: خدماتی بودن قرارداد…………………………………………………………………………….. ۶۸

فصل سوم: مفاد قرارداد میزبانی وآثار آن…………………………………………………………..۷۲

مبحث اول: مفاد قرارداد ……………………………………………………………………………………………………..۷۳

گفتار اول: مفاد قراردادهای خدماتی …………………………………………………………………………..۷۳

۱- عناصر اصلی قراردادهای خدماتی …………………………………………………………………۷۳

۲- انواع قرارداد خدماتی …………………………………………………………………………………….۷۶

۲ -۱٫انواع اسناد ……………………………………………………………………………………….۷۷

۲-۲٫تعداد لایه …………………………………………………………………………………………۷۷

گفتار دوم: مفاد قراردادهای میزبانی وب ……………………………………………………………….. ۷۹

۱- طرفین قرارداد ……………………………………………………………………………………………. ۸۱

۲- خدمات (service) ……………………………………………………………………………………..82

3- پرداخت ………………………………………………………………………………………………………. ۸۲

۴- مدت قرارداد (duration) و شرایط تمدید (Renewal) ………………………..83

5- خدمات پشتیبانی (support services) ………………………………………………. 84

6- پشتیبانی داده ها و بازیابی  (Back–up Data and Disaster Recovery) ………………………………………………………………………………………………….. 84

7- امنیت (security) ………………………………………………………………………………….. 85

8- محتوی کاربر (client content) ……………………………………………………………..86

9- خاتمه(Termination) …………………………………………………………………………….86

10- دسترسی کاربران (client Access) ……………………………………………………..86

11- محرمانگی (confidentiality) ………………………………………………………………87

12- مرجع رسیدگی  ………………………………………………………………………………………..۸۷

۱۳-قانون حاکم (Governing low) …………………………………………………………….88

14-فورس ماژور (Force majeure) …………………………………………………………….92

15- عدم ضمانت و محدودیت مسئولیت (no warranty)…………………………….92

16- قابلیت تقسیم قرارداد (severability) ………………………………………………….92

17- قراردادکل  (Agreement  Entire) …………………………………………………….93

18-سایر موارد ………………………………………………………………………………………………….۹۳

مبحث دوم : آثار قراردادهای استفاده از فضای مجازی ………………………………………………………۹۵

گفتار اول- حقوق و تعهدات واگذار کننده یا میزبان فضائی مجازی ………………………………۹۶

۱-تسلیم خدمات ……………………………………………………………………………………………………….۹۶

۲- انتقال مالکیت (واگذاری حق بهره برداری) ………………………………………………………..۹۸

۳-ضمانت اجرای تعهدت ارائه دهنده یا میزبان فضای مجازی ……………………………..۱۰۰

گفتار دوم – حقوق و تعهدات استفاده کننده یا کاربر فضای مجازی ………………………….۱۰۳

۱- پرداخت عوض قراردادی…………………………………………………………………………………….۱۰۳

۲- تعهد کاربر به استفاده مشروع و صحیح ……………………………………………………………۱۰۷

۳-ضمانت اجرای تعهدات استفاده کننده یا کاربر فضای مجازی……………………………۱۰۹

نتیجه و پیشنهاد…………………………………………………………………………………………………………………۱۱۰

فهرست منابع ومآخذ……………………………………………………………………………………………………………..۱۱۵

ضمایم……………………………………………………………………………………………………………………………………۱۱۹

 

 

فهرست تصاویر

عنوان                                             صفحه

شکل ۱ …………………………………………………………………………………………………………………………………۷۹

 

 

 

نشانه های اختصاری

ق.م.     …………………………………………………………………………………………………….قانون مدنی

ق.ت.    …………………………………………………………………………………………………..قانون تجارت

ق.آ.د.م.  ………………………………………………………………………………………………..قانون آیین دادرسی مدنی

ص       ………………………………………………………………………………………………….صفحه

ش       ……………………………………………………………………………………………………شماره

 

 

مقدمه:

 

پیدایش و گسترش ابزارهای سریع  وساده پردازش و انقلاب داده ها و نیز پیشرفت دائمی و سریع آنها موجب شد که در کمتر از یک دهه(۱۹۹۰) همه دنیا و اغلب وجوه زندگی بشر دستخوش تحولی عظیم و انقلاب گونه شود و از همینجا تعابیری چون “انقلاب اطلاعاتی ” و “جامعه اطلاعاتی ” و “جامعه مجا زی” شکل گرفت و رواج یافت و بستر جدیدی برای فعالیت های بشری پیدا شد. اغلب فعالیت های بشری رنگ وبوی دیجیتالی (صفرویک) به خود گرفت و پسوند های الکترونیکی به اغلب  کارها و فعالیتهای بشری اضافه گردید. مثل آموزش الکترونیکی (مجازی)[۱]،تجارت الکترونیکی[۲]،دولت الکترونیکی[۳]، فناوری های بانکداری برخط[۴] و سلامت الکترونیکی[۵]. اینهمه درفضایی غیرازفضای سنتی و ملموسی که بشر تا آن زمان می شناخت رخ می دهد. این فضا که البته مجازأ فضا نامیده می شود با عناوین مختلف چون “فضای مجازی “،”جامعه مجازی[۶]“،” فضای سایبری[۷] “و”جامعه ی اطلاعاتی[۸]” واخیرا در کشور ما “فضای تبادل اطلاعات” نامیده می شود[۹]. شناخت قواعد حقوقی فناوری اطلاعات از جمله مباحث مهمی است که باید در مورد فضای مجازی مورد توجه قرار گیرد. پیاده کردن و گنجاندن نظام حقوقی کلاسیک در فضای مجازی ،موجب پیدایش و شکل گیری رشته نوپای حقوق فناوری اطلاعات و ارتباطات شده که به تدریج در حال تثبیت در نظام های حقوقی دنیاست. منظور از حقوق فناوری اطلاعات و ارتباطات مجموعه قواعد و مقرراتی است که در محیط فناوری اطلاعات و ارتباطات ،به تنظیم و کنترل روابط اشخاص(حقیقی و حقوقی) می پردازد.  موضوعات در حقوق فناوری اطلاعات بین رشته‌ای هستند و در اغلب موارد با حقوق تجارت، حقوق بین الملل، حقوق مالکیت فکری و به حسب مورد با حقوق خصوصی یا حقوق جزا در ارتباطند. درحقوق ایران ،قانون تجارت الکترونیک اولین گام حقوقی در جهت قاعده مند کردن بهره وری از این فضای مجازی می باشد.