تبیین شاخص های تقسیمات محله ای منطقه ۱  شهرداری تهران

وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری

دانشگاه شهید بهشتی

دانشکده علوم زمین

گروه آموزشی جغرافیای انسانی

طرح تحقیق پایان نامه کارشناسی ارشد

عنوان پایان نامه:

تبیین شاخص های تقسیمات محله ای منطقه ۱  شهرداری تهران

 

 

 

فهرست مطالب:

چکیده …………………………………………………………………………………………………………………………………….  ۱

فصل ۱٫ کلیات تحقیق  …………………………………………………………………………………………………………  ۱

۱_۱ بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………  ۲

۲_۱ سؤالات تحقیق  ……………………………………………………………………………………………………………….  ۳

۳_۱ فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………….  ۳

۴_۱ اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….  ۳

۵_۱ جنبه جدید بودن تحقیق ………………………………………………………………………………………………..  ۴

۶_۱ روش شناسی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………  ۴

۷_۱ جامعه آماری و حجم نمونه………………………………………………………………………………………………  ۵

۸_۱ موانع و محدودیت …………………………………………………………………………………………………………..  ۵ ۹_۱ روش تحلیل اطلاعات و داده ها ………………………………………………………………………………………  ۵

۱۰_۱ پیشینه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………  ۵

۱-۱۰-۱  پایان نامه ها ……………………………………………………………………………………………………………… ۵

۲-۱۰-۱  گزارش های حاصل از طرح های پژوهشی ………………………………………………………………. ۹

۱۱-۱ نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………..  ۱۱

۱۱_۱ واژگان کلیدی …………………………………………………………………………………………………………….  ۱۲

فصل ۲٫ مبانی نظری تحقیق ……………………………………………………………………………………………… ۱۳

۱-۲ مفاهیم ………………………………………………………………………………………………………………………….  ۱۴

۱-۱-۲ توسعه پایدار شهری …………………………………………………………………………………………………  ۱۴

۲-۱-۲ مدیریت شهری …………………………………………………………………………………………………………  ۱۴

۳-۱-۲ محله …………………………………………………………………………………………………………………………  ۱۶

۴-۱-۲ مدیریت محلی ………………………………………………………………………………………………………….  ۱۸

۵-۱-۲ برنامه ریزی محله محور …………………………………………………………………………………………..  ۲۰

۶-۱-۲ تقسیمات محله ای (محله بندی) …………………………………………………………………………….  ۲۲

۲-۲ مکاتب …………………………………………………………………………………………………………………………  ۲۳

۱-۲-۲ مکتب ساختارگرایی …………………………………………………………………………………………………  ۲۳

۳-۲ رویکردها …………………………………………………………………………………………………………………….  ۲۶

۱-۳-۲ رویکرد توسعه پایدار شهری …………………………………………………………………………………….  ۲۶

۱-۱-۳-۲ حکمروایی خوب شهری ………………………………………………………………………………………  ۳۰

۲-۱-۳-۲ مشارکت ………………………………………………………………………………………………………………  ۳۴

۳-۱-۳-۲ توسعه اجتماعات محله ای ………………………………………………………………………………….  ۳۷

۲-۳-۲ رویکرد مدیریت یکپارچه شهری ……………………………………………………………………………..  ۳۹

۳-۳-۲ رویکرد های نوین به محله ……………………………………………………………………………………….  ۴۱

۳-۲ نظریه ها ..……………………………………………………………………………………………………………………  ۴۳

۱-۳-۲ تئوری نو شهرگرایی …………………………………………………………………………………………………  ۴۳

۴-۲ مدل ها …………………………………………………………………………………………………………………………  ۴۶

۱-۴-۲ مدل های ساخت شهر  …………………………………………………………………………………………….  ۴۶

۲-۴-۲ مدل شهرهای سالم ………………………………………………………………………………………………….  ۵۰

۶_۲ تجارب ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۵

۱-۶-۲ مدل اندازه ی محله در غرب …………………………………………………………………………………….. ۵۵

۱-۶-۲ مدل اندازه ی محله در ایران …………………………………………………………………………………….. ۵۷

۷_۲ نتایج مبانی نظری  …………………………………………………………………………………………………….. ۵۷

فصل ۳٫ تحلیل تطبیقی محله های شهری قدیم و جدید با توجه به مطالعات میدانی….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..  ۶۳

۱-۳ مفهوم محله و شاخصهای تقسیم بندی آنها در ادوار مختلف ………………………………………  ۶۴

۱-۱-۳  دوران باستان …………………………………………………………………………………………………………..  ۶۵

۲-۱-۳  دوران اسلامی ………………………………………………………………………………………………………….  ۶۶

۳-۱-۳  دوران قاجاریه ………………………………………………………………………………………………………….  ۶۹

۴-۱-۳  دوران پهلوی اول …………………………………………………………………………………………………….  ۷۰

۵-۱-۳  دوران پهلوی دوم ……………………………………………………………………………………………………  ۷۱

۶-۱-۳   دوران پس از انقلاب اسلامی …………………………………………………………………………………  ۷۲

۷-۱-۳  دوران معاصر ……………………………………………………………………………………………………………  ۷۳

جدول جمع بندی …………………………………………………………………………………………………………………  ۷۵

۲-۳  ضرورت بررسی شاخصهای تقسیمات محله ای ………………………………………………………….  ۸۰

۳-۳  اهداف تقسیمات محله ای …………………………………………………………………………………………..  ۸۱

۴-۳  مزایای تقسیمات محله ای …………………………………………………………………………………………..  ۸۲

۵-۳  مشکلات تقسیمات محله ای ……………………………………………………………………………………….  ۸۳

۶-۳  اسناد بالادست و قوانین مربوطه ………………………………………………………………………………….  ۸۵

۱-۶-۳ قوانین و اسناد بالادست در سطح ملی …………………………………………………………………….  ۸۶

۱-۱-۶-۳ سند چشم انداز جمهورى اسلامى ایران در افق ١۴٠۴ هجرى شمسى ……………….۸۶

۲-۱-۶-۳ برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (۱۳۸۸_۱۳۸۴) …………………………۸۶

۳-۱-۶-۳ برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (۱۳۹۴_۱۳۹۰) ………………………….۸۷

۴-۱-۶-۳ قوانین تقسیمات کشوری………………………………………………………………………………………..۸۸

۲-۶-۳  قوانین و اسناد بالادست در سطح منطقه و شهر ……………………………………………………. ۹۰

۱-۲-۶-۳ گزارش سالیانه شهرداری تهران………………………………………………………………………………۹۰

۲-۲-۶-۳ طرح جامع شهر تهران …………………………………………………………………………………………..۹۰

۳-۲-۶-۳  سند راهبردی_ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران ………………………………………..۹۱

۴-۲-۶-۳ اسناد “الگوی توسعه مناطق و طرح تفصیلی مناطق ۲۲ گانه تهران …………………..۹۲

۵-۲-۶-۳ طرح تفصیلی منطقه ۱ شهر تهران ……………………………………………………………………….۹۲

۶-۲-۶-۳ قوانین شهرداری …………………………………………………………………………………………………….۹۳

۷-۳  نقش شوراها وشورایاری ها در تقسیمات محله ای …………………………………………………….  ۹۵

۸-۳  شاخصهای تقسیمات محله ای ……………………………………………………………………………………  ۹۷

۱_۸_۳ شاخصهای تقسیمات محله ای در گذشته ……………………………………………………………..  ۹۷

۲_۸_۳ شاخصهای تقسیمات محله ای دوره معاصر ……………………………………………………………  ۹۸

۹_۳ نتایج مقایسه موارد تاثیر گذار بر تقسیم بندی محلات در گذشته و حال ………………….  ۹۹

۱۰_۳ ترسیم خطوط و تحدید حدود محلات …………………………………………………………………..  ۱۰۰

فصل۴٫  تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات …………………………………………………………………  ۱۰۳

۱-۴ شهر تهران …………………………………………………………………………………………………………………..  ۱۰۳

۱-۱-۴ معرفی شهر تهران …………………………………………………………………………………………………… ۱۰۳

۲-۱-۴ بررسی تقسیمات شهری در تهران …………………………………………………………………………  ۱۰۴

۲-۴ معرفی منطقه ۱ شهر تهران ……………………………………………………………………………………….  ۱۰۹

۱-۲-۴ موقعیت جغرافیایی منطقه ۱ شهر تهران ………………………………………………………………  ۱۱۰

۲-۲-۴ بررسی عوامل طبیعی موثر در مرزبندی محله های منطقه ۱ شهر تهران ………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………  ۱۱۱

۳-۲-۴ ویژگیهای اجتماعی و فرهنگی منطقه ۱ شهر تهران ……………………………………………….۱۱۱

۴-۲-۴ ویژگیهای جمعیتی و اقتصادی منطقه ۱ شهر تهران ……………………………………………  ۱۱۲

۵-۲-۴ بررسی شاخصهای تقسیمات محله ای در منطقه ۱ شهر تهران …………………………..  ۱۱۵

۳-۴ محلات مورد بررسی ……………………………………………………………………………………………………  ۱۱۹

۱-۳-۴ معرفی محلات مورد بررسی منطقه ۱ شهر تهران ………………………………………………..  ۱۱۹

۱-۱-۳-۴ درکه……………………………………………………………………………………………………………………  ۱۱۹

۲-۱-۳-۴ قیطریه ……………………………………………………………………………………………………………….  ۱۲۶

۲-۳-۴ بررسی شاخصهای تقسیمات محله ای در محلات مورد نظر منطقه ۱ تهران ……… ۱۳۰

۱-۲-۳-۴ درکه ……………………………………………………………………………………………………………….  ۱۳۰

۲-۲-۳-۴ قیطریه ……………………………………………………………………………………………………………….  ۱۳۳

۳-۳-۴ تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات ………………………………………………………………………….  ۱۳۶

۱-۳-۳-۴ تحلیل های توصیفی منطقه یک شهر تهران …………………………………………………….. ۱۳۶

۲-۳-۳-۴ تحلیل های توصیفی و کیفی محلات مورد نظر ……………………………………………….. ۱۴۸

۳-۳-۳-۴ تحلیل استنباطی فرضیه های پژوهش ………………………………………………………………. ۱۸۷

۴-۳-۴ مقایسه کلی محلات قیطریه، درکه و کوهسار ……………………………………………………….  ۲۰۱

نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………. ۲۰۳

فصل۵٫ ارائه الگو و شاخص های مناسب تقسیم بندی محلات ………………………………..  ۲۰۶

۱-۵ نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………… ۲۰۷

۲-۵ نتایج آزمون فرضیات ………………………………………………………………………………………………….  ۲۱۶

۳-۵ مدل پیشنهادی و راهکارها  ……………………………………………………………………………………….  ۲۳۱

۱-۳-۵ راهکارها …………………………………………………………………………………………………………………  ۲۳۱

۲-۳-۵ شاخصهای استخراجی جهت مرزبندی محلات …………………………………………………….  ۲۳۳

۳-۳-۵ مدل استفاده از شاخصهای استخراجی در مرزبندی محلات مورد نظر ………………… ۲۳۵

۱-۳-۳-۵  درکه و کوهسار ………………………………………………………………………………………………..  ۲۳۵

۲-۳-۳-۵  قیطریه ……………………………………………………………………………………………………………..  ۲۳۶

پیشنهادی برای مطالعات آتی  ……………………………………………………………………………………………  ۲۳۷

منابع و ماخذ ……………………………………………………………………………………………………………………… ۲۳۹

منابع فارسی  ………………………………………………………………………………………………………………………  ۲۴۰

منابع لاتین ………………………………………………………………………………………………………………………….  ۲۵۵

سایتها   ……………………………………………………………………………………………………………………………….  ۲۵۷

پیوست ها ………………………………………………………………………………………………………………………….  ۲۵۹

 

فهرست جداول:

جدول شماره ۱: نتیجه گیری رویکرد توسعه پایدار شهری…………………………………………………… ۳۰

جدول شماره ۲: نتیجه گیری نظریه حکمروایی خوب شهری ……………………………………………… ۳۳

جدول شماره ۳: نتیجه گیری مدل شهر سالم……………………………………………………………………….. ۵۴

جدول شماره ۴: جدول کاربردی مبانی نظری ……………………………………………………………………..  ۵۷

جدول شماره ۵ : تحول محله های شهری از دوران باستان تاکنون …………………………………….  ۷۵

جدول شماره ۶: مقایسه موارد تاثیر گذار  بر تقسیم بندی محلات در گذشته و حال…………  ۹۹

جدول شماره ۷: تغییرات جمعیت و تقسیمات شهری تهران در دوره های مختلف …………  ۱۰۷

جدول شماره ۸: خلاصه اطلاعات جمعیتی منطقه یک …………………………………………………….. ۱۱۲

جدول شماره ۹: مقایسه جمعیت و مساحت دو محله درکه و قیطریه در منطقه یک ……… ۱۱۲

جدول شماره ۱۰: شاخصهای اقتصادی معرف منطقه (در مقایسه با شهر تهران در سال   ۱۳۷۵)…………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۳

جدول شماره ۱۱: نواحی و محلات منطقه یک شهرداری تهران………………………………………… ۱۱۷

جدول ۱۲ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال اول……………………  ۱۳۶

جدول ۱۳ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال دوم ………………….  ۱۳۷

جدول ۱۴ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال سوم ……………………۱۳۸

جدول ۱۵ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال چهارم ………………. ۱۳۹

جدول ۱۶  توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال پنجم ………………. ۱۴۰

جدول ۱۷ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال ششم ………………… ۱۴۱

جدول ۱۸  توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال هفتم ……………….. ۱۴۲

جدول ۱۹  توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال هشتم ……………… ۱۴۳

جدول ۲۰  توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال نهم ………………….. ۱۴۴

جدول ۲۱  توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال دهم ………………… ۱۴۵

جدول ۲۱ توزیع فراوانی و درصد پاسخ افراد نمونه به گزینه های سوال یازدهم ……………… ۱۴۶

جدول شماره ۲۲ شاخص های آمار توصیفی عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران از نظر ساکنین محله …………………………………………………………………………. ۱۸۸

جدول شماره ۲۳٫ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران…………………………………….. ۱۸۸

جدول شماره ۲۴٫  اولویت بندی عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران (شاخص های مطلوب) ……………………………………………………………………………………… ۱۸۹

جدول شماره ۲۵ شاخص های آمار توصیفی عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران از نظر مسولین ………………………………………………………………………………….. ۱۹۰

جدول شماره ۲۶٫ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران ……………………………………. ۱۹۱

جدول شماره ۲۷٫ اولویت بندی عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران(شاخص های مطلوب) …………………………………………………………………………………………….. ۱۹۲

جدول شماره  ۲۸ شاخص های آمار توصیفی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی ………………………………………………………………………………………………………… ۱۹۳

جدول شماره ۲۹ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی ………………………………… ۱۹۴

جدول شماره ۳۰٫ اولویت بندی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی ………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۹۴

جدول شماره ۳۱٫ شاخص های آمار توصیفی مهمترین مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح ………………………………………………………………….. ۱۹۵

جدول شماره ۳۲٫ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح ………… ۱۹۵

جدول شماره ۳۳٫  اولویت بندی مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح …………………………………………………………………………………………………………… ۱۹۶

جدول شماره ۳۴٫  شاخص های آمار توصیفی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر حقوقی و قانونی  طرح …………………………………………………………………………. ۱۹۷

جدول شماره ۳۵٫ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر حقوقی و قانونی طرح … ۱۹۷

جدول شماره ۳۶٫ اولویت بندی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر حقوقی و قانونی طرح …………………………………………………………………………………………………… ۱۹۸

جدول شماره ۳۷٫  شاخص های آمار توصیفی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر مالی  و اعتباری طرح ………………………………………………………………………….. ۱۹۹

جدول شماره ۳۸٫  آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر مالی  و اعتباری  طرح ۱۹۹

جدول شماره ۳۹ . اولویت بندی مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله ای در وضع موجود از نظر مالی  و اعتباری طرح …………………………………………………………………………………………………… ۱۹۹

جدول شماره ۴۰٫ شاخص های آمار توصیفی مهمترین مشکل مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف …………………………………………………………………………………………………………………… ۲۰۰

جدول شماره  ۴۱٫ آزمون t تک نمونه‌ای برای مقایسه میانگین نمونه و میانگین جامعه در مهمترین مشکل مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف …………………………………………. ۲۰۰

جدول شماره ۴۲٫  اولویت بندی مهمترین مشکل مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۰۱

جدول شماره ۴۳٫ مقایسه کلی محلات قیطریه، درکه و کوهسار ……………………………………… ۲۰۱

جدول شماره۴۴ : استخراج شاخصهای تقسیمات محله ای ………………………………………………. ۲۱۵

 

فهرست نمودارها:

نمودار۱٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال اول ……………………………………………………… ۱۳۷

نمودار۲٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال دوم …………………………………………………….. ۱۳۸

نمودار۳٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال سوم ……………………………………………………. ۱۳۹

نمودار۴٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال چهارم  ………………………………………………….۱۴۰

نمودار۵٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال پنجم ………………………………………………….. ۱۴۱

نمودار۶٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال ششم ………………………………………………….. ۱۴۲

نمودار۷٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال هفتم ………………………………………………….. ۱۴۳

نمودار۸٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال هشتم …………………………………………………. ۱۴۴

نمودار۹٫ توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال نهم …………………………………………………….. ۱۴۵

نمودار۱۰٫  توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال دهم ……………………………………………….. ۱۴۶

نمودار۱۱٫  توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به سوال یازدهم ……………………………………………. ۱۴۷

نمودار۱۲٫  رادار چارت مقایسه توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به عناصر موثر در تعیین قلمرو یک محله مناسب (وضعیت مطلوب) …………………………………………………………………………………… ۱۴۷

نمودار۱۳ .  مقایسه توزیع درصدی پاسخ افراد نمونه به عناصر موثر در تعیین قلمرو یک محله مناسب (وضعیت موجود) …………………………………………………………………………………………………….. ۱۴۸

نمودار شماره ۱۴٫ عناصر تعیین قلمرو یک محله مناسب (وضعیت مطلوب) در محله درکه ۱۵۳

نمودار شماره ۱۵٫ عناصر تعیین قلمرو یک محله مناسب (وضعیت مطلوب) در محله قیطریه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۴

نمودار شماره ۱۶٫ عناصر تعیین قلمرو یک محله مناسب (وضعیت مطلوب) در محله کوهسار ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۵

نمودار شماره ۱۷: میزان انطباق مرز جدید بر مرز قدیمی درکه ……………………………………….. ۱۵۷

نمودار شماره ۱۸: میزان انطباق مرز جدید بر مرز قدیمی قیطریه…………………………………….. ۱۵۷

نمودار شماره ۱۹: میزان انطباق مرز جدید بر مرز قدیمی کوهسار …………………………………… ۱۵۸

نمودار شماره ۲۰٫ میزان تاثیر عوامل طبیعی در مرزبندی محله درکه …………………………….. ۱۵۹

نمودار شماره ۲۱٫ میزان تاثیر عوامل طبیعی در مرزبندی محله قیطریه ………………………….. ۱۶۱

نمودار شماره ۲۲٫ میزان تاثیر عوامل طبیعی در مرزبندی محله کوهسار………………………….. ۱۶۲

نمودار شماره ۲۳٫ مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی محله درکه …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۰

نمودار شماره ۲۴٫ مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی محله قیطریه …………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۶۱

نمودار شماره ۲۵٫ مهمترین مشکل مرزبندی جدید محله های شهری از نظر فرآیندی محله کوهسار ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۶۱

نمودار شماره ۲۶٫ مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح در محله درکه …………………………………………………………………………………………………………….. ۱۶۲

نمودار شماره ۲۷٫ مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح در محله قیطریه …………………………………………………………………………………………………………  ۱۶۳

نمودار شماره ۲۸٫ مهمترین مشکل مرزها و تقسیمات محله ای در وضع موجود از نظر محتوایی طرح در محله کوهسار ………………………………………………………………………………………………………… ۱۶۴

نمودار شماره ۲۹٫ مهمترین مشکل حقوقی و قانونی محله درکه ……………………………………… ۱۶۵

نمودار شماره۳۰ . مهمترین مشکل حقوقی و قانونی محله قیطریه …………………………………… ۱۶۶

نمودار شماره۳۱ . مهمترین مشکل حقوقی و قانونی محله کوهسار ………………………………….. ۱۶۷

نمودار شماره۳۲ . مهمترین مشکل مالی و اعتباری در مرزبندی جدید محله درکه ………… ۱۶۸

نمودار شماره۳۳ . مهمترین مشکل مالی و اعتباری در مرزبندی جدید محله قیطریه …….. ۱۶۹

نمودار شماره۳۴ . مهمترین مشکل مالی و اعتباری در مرزبندی جدید محله کوهسار ……. ۱۷۰

نمودار شماره ۳۵٫ مهمترین مشکل در مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف جدید در محله درکه …………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۷۰

نمودار شماره ۳۶٫ مهمترین مشکل در مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف جدید در محله قیطریه ……………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۷۱

نمودار شماره ۳۷٫ مهمترین مشکل در مرزبندی جدید در ارتباط با گروه های هدف جدید در محله کوهسار ………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۷۲

نمودار شماره ۳۸٫ میزان کاهش قیمت از مرکز به سمت مرز محله درکه ………………………… ۱۷۵

نمودار شماره ۳۹٫ میزان کاهش قیمت از مرکز به سمت مرز محله قیطریه ……………………….۱۷۶

نمودار شماره ۴۰٫ میزان کاهش قیمت از مرکز به سمت مرز محله کوهسار ………………………۱۷۶

نمودار شماره ۴۱٫ میزان تاثیر عوامل اجتماعی در مرزبندی محله درکه …………………………….۱۷۹

نمودار شماره ۴۲٫ میزان تاثیر عوامل اجتماعی در مرزبندی محله قیطریه ………………………. ۱۷۹

نمودار شماره ۴۳٫ میزان تاثیر عوامل اجتماعی در مرزبندی محله کوهسار ……………………… ۱۸۰

نمودار شماره ۴۴٫ نوع عملکرد شورایاری محله درکه ……………………………………………………….  ۱۸۲

نمودار شماره ۴۵٫ نوع عملکرد شورایاری محله قیطریه……………………………………………………..  ۱۸۲

نمودار شماره ۴۶٫ نوع عملکرد شورایاری محله کوهسار ……………………………………………………. ۱۸۲

نمودار شماره ۴۷٫ میزان تاثیر عوامل سیاسی در مرزبندی محله درکه …………………………….. ۱۸۶

نمودار شماره ۴۸٫ میزان تاثیر عوامل سیاسی در مرزبندی محله قیطریه …………………………. ۱۸۶

نمودار شماره ۴۹٫ میزان تاثیر عوامل سیاسی در مرزبندی محله کوهسار ………………………… ۱۸۶

نمودار شماره ۵۰٫ رادار چارت مقایسه رتبه های عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه ۱ شهر تهران از نظر ساکنین محله ها و مسولین ……………………………………….. ۱۹۳

 

 

فهرست نقشه ها:

نقشه شماره ۱  :  موقعیت منطقه یک شهر تهران ……………………………………………………………….۱۰۹

نقشه شماره ۲  : تقسیمات داخلی منطقه ۱ شهر تهران در سال ۱۳۷۵ (مرز نواحی و محلات ) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۱۴

نقشه شماره ۳: نقشه تقسیمات داخلی منطقه ۱ شهر تهران در سال ۱۳۹۲ (مرز نواحی و محلات ) ……………………………………………………………………………………………………………………………..  ۱۱۵

نقشه شماره ۴ : نقشه راه های و تقسیمات داخلی منطقه ۱ شهر تهران ………………………….. ۱۱۶

نقشه شماره ۵ : موقعیت درکه در منطقه ۱ و ۲ شهر تهران …………………………………………….. ۱۱۹

نقشه شماره ۶: محدوده محله درکه در منطقه ۱ و ۲ ……………………………………………………….. ۱۲۱

نقشه شماره ۷ : نقشه راه های اصلی در ارتباط  محله درکه با مرز محله …………………………. ۱۲۱

نقشه شماره ۸ : موقعیت محله قیطریه در منطقه ۱ …………………………………………………………. ۱۲۶

نقشه شماره ۹ : نقشه مرز و محدوده محله درکه در سال  ۱۳۶۵ …………………………………..  ۱۳۰

نقشه شماره ۱۰ : نقشه مرز و محدوده محله درکه در سال ۱۳۷۵…………………………………… ۱۳۱

نقشه شماره ۱۱ : نقشه مرز و محدوده محله درکه در سال ۱۳۹۲…………………………………..  ۱۳۲

نقشه شماره ۱۲ : نقشه مرز و محدوده محله قیطریه در سال۱۳۶۵ ……………………………….  ۱۳۳

نقشه شماره ۱۳ : نقشه مرز و راه های محله قیطریه در سال ۱۳۶۵………………………………… ۱۳۳

نقشه شماره ۱۴: نقشه مرز و محدوده محله قیطریه در سال ۱۳۹۲ ……………………………….  ۱۳۴

 

 

فهرست تصاویر:

تصویر شماره ۱: تصویر google earth  محله درکه و کوهسار………………………………………. ۱۲۱

تصویر شماره ۲ : تصویر google earth  محله قیطریه …………………………………………………. ۱۲۶

تصویر شماره ۳: تصویر زیر محله های پیشنهادی محله درکه ………………………………………….. ۲۳۶

تصویر شماره ۴: تصویر زیر محله های پیشنهادی محله قیطریه………………………………………… ۲۳۷

 

 

 

 

 

 

چکیده:

محله به عنوان کوچکترین فضای شهری، سلول حیات شهری و عنصری پویا در حکمروایی شایسته شهری مد نظر است. تقسیمات و مرزبندی محله های شهری از دوره اسلامی تا دوره جدید دستخوش تغییر و تحول شده است. محله بندی در گذشته بر اساس شاخصهای اجتماعی و اقتصادی صورت گرفته است اما در دوره معاصر اصول فرهنگ بومی _ اسلامی و درون گرایی محله های شهری کم رنگ شده با احداث خیابانهای متقاطع و وسیع همچنین جابجایی گسترده جمعیتی با ایجاد مشاغل جدید باعث از هم گسیختگی ساختار بازار و محلات قدیمی، گسست اجتماعی محلات سنتی و افزایش تراکم در بعضی از محلات گردید. محله بندی در دوره معاصر بر اساس شاخصهای کالبدی، سیاسی و اقتصادی مانند تصمیمات اداری _ سیاسی، ساخت و سازهای جدید و فعالیت های عمرانی به ویژه احداث شبکه های جدید ارتباطی صورت گفته که  کاهش حس تعلق و هویت اجتماعی محلات را به دنبال داشته است.

منطقه ۱ شهر تهران نیز که شامل روستاهای قدیمی تغییر شکل یافته و محله های جدید شهری است، با توجه به شرایط پیش آمده، ناشی از مرزبندی های جدید با مشکلاتی چون جدایی گزینی اجتماعی ، تفکیک فضایی درون محله، درهم ریختگی کاربری ها و محدودیتها و مشکلات خدمات رسانی روبرو است.

در این پایان نامه، از روش پژوهشی مبتنی بر رویکرد سیستمی استفاده شده است از اینرو در ارتباط با وضع گذشته و موجود با توصیف عناصر و عوامل اصلی در مرزبندی محله های شهری به تحلیل آثار حاصله پرداخته شده، از روش تحلیلی آزمون t تک گروهی، آزمون فریدمن همچنین توجه نظرات کارشناسی (روش دلفی) استفاده گردید. نتیجه حاصل از این پژوهش پس از مطالعه و بررسی روند تغییرات تقسیمات محله ای در منطقه ۱ شهرداری تهران خصوصا در دو محله ی درکه و قیطریه، به صورت مدل ایجاد زیر محلات با رعایت انسجام اجتماعی و فرهنگی پیشنهاد گردید. تلفیق شاخصهای اجتماعی، فرهنگی با شاخصهای سیاسی، اداری، کالبدی و اقتصادی که کارایی بیشتری در مرزبندی محلات به همراه خواهد داشت. بعنوان راهکار نهایی پژوهش ارائه شد در نتیجه شاخصهای مذکور با در نظر گرفتن شرایط بومی، تاکید بر عناصر طبیعی محلات( رود دره و کوه)، ویژگی های مشترک فرهنگی ساکنان، ویژگی های اجتماعی و اقتصادی محلات، منافع مشترک مادی و معنوی با توجه به نشانه های هویت زا و با در نظر گرفتن مشارکت مردم در تعیین حدود محله حائز اهمیت است.

 

واژگان کلیدی: مدیریت شهری، توسعه پایدار شهری، مدیریت محله ای، برنامه ریزی محله محور ، محله، تقسیمات محله ای (محله بندی)، منطقه یک شهرداری تهران.