فرمولاسیون قرص سریع باز شونده دهانی تئوفیلین ۱۰۰میلی‌گرم و بررسی خصوصیات فیزیکوشیمیایی آن

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد علوم دارویی

پایان‌نامه

جهت دریافت درجه دکتری داروسازی

موضوع:

فرمولاسیون قرص سریع باز شونده دهانی تئوفیلین ۱۰۰میلی‌گرم و بررسی خصوصیات فیزیکوشیمیایی آن

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                       صفحه

خلاصه فارسی…………………………………… ۱

 

فصل اول: کلیات

۱-۱٫ ضرورت و اهمیت موضوع………………………. ۴

۱-۲٫ بیان مسأله………………………………. ۵

۱-۳٫ هدف (هدف اصلی)…………………………… ۵

۱-۴٫ اهداف (اهداف فرعی)……………………….. ۵

فصل دوم: بررسی متون و مطالعات دیگران در این زمینه

بخش اول: سیستم‌های دارورسانی دهانی

۲-۱-۱٫ مقدمه‌ای بر اشکال دارویی…………………. ۹

۲-۱-۱-۱٫ راه دهانی (Oral Route)……………………. 9

2-1-1-2. راه گونه‌ای (Buccal Route)………………… 10

2-1-1-3. راه مقعدی (Rectal Route) …………………. 10

2-1-1-4. راه استنشاقی (Inhalation Route)…………….. 10

2-1-1-5. راه استعمال موضعی (Transdermal Route)………. 10

2-1-1-6. راه تزریقی (Parenteral Route)……………….. 10

2-1-2. برخی ملاحظات دارو رسانی از راه دهان………. ۱۱

۲-۱-۲-۱٫ گروه‌بندی سیستم‌های دارورسانی دهانی……… ۱۲

۲-۱-۲-۱-۱٫ گروه‌بندی بر اساس ملاحظات فیزیولوژیک…… ۱۲

۲-۱-۲-۱-۲٫ گروه‌بندی بر اساس میزان تحرک سیستم دارویی ۱۳

۲-۱-۲-۱-۳٫ گروه‌بندی بر اساس خصوصیات ساختاری دارو رسانی.. ۱۳

۲-۱-۲-۲٫ انواع سیستم‌های دارو رسانی دهانی……….. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۱٫ قرص‌های گونه‌ای………………………. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۲٫ قرص‌های زیر زبانی……………………. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۳٫ قرص‌های جویدنی………………………. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۴٫ قرص‌های مکیدنی………………………. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۵٫ خمیرها…………………………….. ۱۴

۲-۱-۲-۲-۶٫ ژل‌ها………………………………. ۱۵

۲-۱-۲-۲-۷٫ آئروسل‌های دهانی…………………….. ۱۵

۲-۱-۲-۲-۸٫ دهان شویه‌ها………………………… ۱۵

۲-۱-۲-۲-۹٫ سیستم‌های دندانی…………………….. ۱۵

۲-۱-۲-۲-۱۰٫ قطره‌های دندان درد………………….. ۱۶

۲-۱-۲-۲-۱۱٫ آدامس‌ها…………………………… ۱۶

۲-۱-۲-۲-۱۲٫ مخاط چسب‌ها………………………… ۱۶

بخش دوم: قرص­های سریع باز شونده دهانی

۲-۲-۱٫ قرص­ها…………………………………. ۱۸

۲-۲-۱-۱٫ مزایای قرص‌ها…………………………. ۱۸

۲-۲-۱-۲٫ معایب قرص‌ها………………………….. ۲۰

۲-۲-۱-۳٫ انواع قرص­ها………………………….. ۲۰

۲-۲-۱-۳-۱٫ قرص­های خوراکی………………………. ۲۱

۲-۲-۱-۳-۲٫ قرص­های مورد استفاده در حفره دهان………… ۲۶

۲-۲-۱-۳-۳٫ قرص­هایی که از سایر راه‌ها غیر از دهان مصرف می­شوند ۲۷

۲-۲-۱-۳-۴٫ قرص­هایی که برای تهیه محلول­ها به کار برده می­شوند ۲۸

۲-۲-۱-۴٫ قرص­های سریع رهش……………………….. ۲۹

۲-۲-۱-۴-۱٫ مزایای قرص­های سریع رهش……………….. ۳۰

۲-۲-۱-۴-۲٫ معایب قرص­های سریع رهش…………………. ۳۱

۲-۲-۱-۴-۳٫ موارد قابل توجه در تهیه قرص­های سریع رهش…… ۳۲

۲-۲-۱-۴-۴٫ فرمولاسیون­های قرص سریع رهش…………….. ۳۳

۲-۲-۱-۴-۴-۱٫ مواد مؤثره در فرمولاسیون قرص سریع رهش…… ۳۳

۲-۲-۱-۴-۴-۲٫ مواد جانبی در فرمولاسیون قرص سریع رهش…… ۳۴

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۱٫ رقیق کننده­ها…………………….. ۳۵

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۲٫ چسباننده­ها……………………… ۳۵

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۳٫ روان کننده­ها…………………….. ۳۵

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۴٫ رنگ دهنده­ها…………………….. ۳۶

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۵٫ شیرین کننده­ها……………………. ۳۶

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۶٫ طعم دهنده­ها……………………… ۳۷

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۷٫ بازکننده­ها……………………… ۳۷

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۷-۱٫ انواع باز کننده­ها………………. ۳۸

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۷-۲٫ بازکننده­های جدید……………….. ۳۸

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۷-۳٫ عوامل مؤثر در باز شدن قرص­ها……….. ۳۹

۲-۲-۱-۴-۴-۲-۷-۴٫ مکانیسم عمل باز کننده­ها………….. ۴۰

۲-۲-۱-۴-۵٫ روش­های تولید قرص‌های سریع رهش…………… ۴۹

۲-۲-۱-۴-۵-۱٫ تراکم مستقیم……………………… ۴۹

۲-۲-۱-۴-۵-۲٫ گرانولاسیون خشک……………………. ۵۰

۲-۲-۱-۴-۵-۳٫ گرانولاسیون مرطوب………………….. ۵۰

۲-۲-۱-۴-۶٫ تکنولوژی‌های نوین ساخت قرص‌های سریع رهش……. ۵۱

۲-۲-۱-۴-۶-۱٫ تکنولوژی Zydis ……………………… 51

2-2-1-4-6-2. تکنولوژی Orasolv …………………….. 53

2-2-1-4-6-3. تکنولوژی Durasolv  …………………… ۵۴

۲-۲-۱-۴-۶-۴٫ تکنولوژی  Wowtab……………………. 55

2-2-1-4-6-5. تکنولوژی  Flashdose…………………… 55

2-2-1-4-6-6. تکنولوژی  Flashtab……………………. 55

2-2-1-4-6-7. تکنولوژی Oraquick ……………………. 56

2-2-1-4-7. آزمون­های کنترل فیزیکوشیمیایی قرص­های سریع رهش ۵۷

۲-۲-۱-۴-۷-۱٫ خصوصیات ظاهری قرص ………………….. ۵۵

۲-۲-۱-۴-۷-۲٫ آزمون یکنواختی شکل دارویی……………. ۵۶

۲-۲-۱-۴-۷-۲-۱٫ آزمون یکنواختی وزن……………….. ۵۷

۲-۲-۱-۴-۷-۲-۲٫ آزمون یکنواختی محتوا……………… ۵۸

۲-۲-۱-۴-۷-۳٫ سختی…………………………….. ۵۸

۲-۲-۱-۴-۷-۴٫ آزمون فرسایش‌پذیری…………………. ۵۹

۲-۲-۱-۴-۷-۵٫ آزمون زمان باز شدن………………….. ۵۹

۲-۲-۱-۱-۴-۶٫ آزمون تعیین مقدار ماده مؤثره دارویی……. ۶۰

۲-۲-۱-۱-۴-۷٫ آزمون پایداری…………………….. ۶۰

۲-۲-۱-۴-۸٫ خصوصیات بعضی مواد موجود در فرمولاسیون…….. ۶۱

۲-۲-۱-۴-۸-۱٫ کراس کارملوز سدیم ………………….. ۶۱

۲-۲-۱-۴-۸-۲٫ کراس پوویدون……………………… ۶۲

۲-۲-۱-۴-۸-۳٫ سدیم استارچ گلیکولات ………………. ۶۳

۲-۲-۱-۴-۸-۴٫ مانیتول………………………….. ۶۴

۲-۲-۱-۴-۸-۵٫ سلولز میکروکریستالین………………. ۶۵

۲-۲-۱-۴-۸-۶٫ آسپارتام…………………………. ۶۶

۲-۲-۱-۴-۸-۷٫ اودراژیت- ایی…………………….. ۶۶

۲-۲-۱-۴-۸-۸٫ هیدروکسی پروپیل متیل سلولز…………. ۶۷

بخش سوم: آسم

۲-۳٫ آسم……………………………………. ۶۹

۲-۳-۱٫ علائم و نشانه‌های بیماری…………………. ۶۹

۲-۳-۲٫ علل و اتیولوژی………………………… ۶۹

۲-۳-۳٫ پاتوفیزیولوژی…………………………. ۷۰

۲-۳-۴٫ پیشگیری……………………………….. ۷۲

۲-۳-۵٫ تشخیص…………………………………. ۷۳

۲-۳-۵-۱٫ الگوی علائم…………………………… ۷۳

۲-۳-۵-۲٫ تست پوستی……………………………. ۷۳

۲-۳-۵-۳٫ تست عملکرد ریوی………………………. ۷۳

۲-۳-۵-۳-۱٫ گازهای خون شریانی (ABG)…………….. 73

2-3-5-3-2. اسپیرومتری…………………………. ۷۴

۲-۳-۶٫ درمان…………………………………. ۷۵

۲-۳-۶-۱٫ داروهای مورد استفاده ………………… ۷۷

۲-۳-۷٫ تشخیص افتراقی…………………………. ۷۹

بخش چهارم: بیماری انسداد مزمن ریوی

۲-۴٫ بیماری مزمن انسدادی ریه………………….. ۸۲

۲-۴-۱٫ تعریف…………………………………. ۸۲

۲-۴-۲٫ علائم………………………………….. ۸۲

۲-۴-۳٫ پاتولوژی………………………………. ۸۲

۲-۴-۳-۱٫ آمفیزم………………………………. ۸۳

۲-۴-۳-۲٫ برونشیت……………………………… ۸۳

۲-۴-۴٫ تفاوت‌های آسم و COPD…………………….. 83

2-4-5. عامل بیماری…………………………… ۸۴

۲-۴-۶٫ تشخیص…………………………………. ۸۵

۲-۴-۷٫ درمان ……………………………….. ۸۵

۲-۴-۷-۱٫ واکسیناسیون………………………….. ۸۵

۲-۴-۷-۲٫ ورزش………………………………… ۸۶

۲-۴-۷-۳٫ برونکودیلاتورها……………………….. ۸۶

۲-۴-۷-۴٫ کورتیکواستروئیدها……………………. ۸۷

۲-۴-۷-۵٫ درمان دیگر…………………………… ۸۷

۲-۴-۷-۶٫ عمل جراحی……………………………. ۸۷

۲-۴-۸٫ اهداف درمانی…………………………… ۸۸

بخش پنجم: تئوفیلین

۲-۵-۱٫تئوفیلین……………………………….. ۹۰

۲-۵-۲٫ وزن مولکولی فرم انهیدروس……………….. ۹۰

۲-۵-۳٫ نام شیمیایی…………………………… ۹۰

۲-۵-۴٫ فرمول…………………………………. ۹۰

۲-۵-۵٫ نام تجاری…………………………….. ۹۰

۲-۵-۶٫ اشکال دارویی در حال حاضر……………….. ۹۰

۲-۵-۷٫ مکانیسم اثر…………………………… ۹۰

۲-۵-۸٫ فارماکوکینتیک…………………………. ۹۱

۲-۵-۹٫ موارد و مقدار مصرف…………………….. ۹۲

۲-۵-۱۰٫ موارد منع مصرف………………………… ۹۲

۲-۵-۱۱٫ احتیاطات……………………………… ۹۲

۲-۵-۱۲٫ عوارض جانبی…………………………… ۹۲

۲-۵-۱۳٫ تداخلات دارویی…………………………. ۹۳

۲-۵-۱۴٫ نکات قابل توصیه……………………….. ۹۳

فصل سوم: مواد و روش‌ها

مقدمه………………………………………. ۹۵

۳-۱٫ دستگاه‌های مورد استفاده…………………… ۹۵

۳-۲٫ مواد مورد استفاده……………………….. ۹۶

۳-۳٫ کارهای انجام یافته……………………… ۹۷

۳-۳-۱٫ مطالعات پیش فرمولاسیون انجام شده بر روی پودر تئوفیلین…………………………………………… ۹۷

۳-۳-۱-۱٫ بررسی خواص ارگانولپتیک پودر تئوفیلین….. ۹۷

۳-۳-۱-۲٫ تعیین ریزش پودرتئوفیلین (بررسی اندیس کار و ضریب هاسنر)…………………………………………… ۹۷

۳-۳-۱-۳٫ بررسی تراکم‌پذیری پودر تئوفیلین……….. ۹۸

۳-۳-۱-۴٫ تعیین طیف  UV تئوفیلین……………….. ۹۸

۳-۳-۱-۵٫ رسم طیف  FTIRتئوفیلین…………………. ۹۹

۳-۴٫ تهیه فرمولاسیون‌های قرص سریع باز شونده تئوفیلین ۹۹

۳-۴-۱٫ روش و تهیه فرمولاسیون‌های قرص سریع باز شونده دهانی تئوفیلین به روش تراکم مستقیم…………………………… .. ۹۹

۳-۴-۱-۱٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سری A  ۱۰۰

۳-۴-۱-۲٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سریB   ۱۰۱

۳-۴-۱-۳٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سریC   ۱۰۲

۳-۴-۱-۴٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سریD   ۱۰۳

۳-۴-۱-۵٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سریE   ۱۰۳

۳-۴-۱-۶٫ تهیه فرمولاسیون­های قرص سریع بازشونده تئوفیلین سریF    ۱۰۴

۳-۵٫ آزمون‌های کنترل فیزیکوشیمیایی انجام شده بر روی فرمولاسیون‌های قرص سریع باز شونده………………………….. ۱۰۵

۳-۵-۱٫ بررسی خواص ظاهری قرص‌ها………………… ۱۰۵

۳-۵-۲٫ بررسی سختی قرص‌ها……………………… ۱۰۵

۳-۵-۳٫ بررسی میزان فرسایش‌پذیری قرص‌ها………….. ۱۰۵

۳-۵-۴٫ تعیین ضخامت و قطر قرص‌ها……………….. ۱۰۶

۳-۵-۵٫ بررسی یکنواختی وزن قرص‌ها………………. ۱۰۶

۳-۵-۶٫ آزمون‌های زمان باز شدن قرص‌ها……………. ۱۰۶

۳-۵-۷٫ رسم نمودار استاندارد تئوفیلین در ۲۷۲= λmax نانومتر در آب………………………………………….. ۱۰۶

۳-۵-۸٫ تعیین مقدار تئوفیلین و یکنواختی محتوا…… ۱۰۶

۳-۵-۹٫ آزمون انحلال و نحوه‌ی آزادسازی دارو………. ۱۰۷

۳-۵-۱۰٫ آزمون بررسی طعم بر روی فرمولاسیون برتر….. ۱۰۸

فصل چهارم: نتایج

۴-۱٫ نتایج حاصل از مطالعات پیش فرمولاسیون انجام شده بر روی پودر تئوفیلین…………………………………… ۱۱۰

۴-۱-۱٫ نتایج حاصل از بررسی خصوصیات ارگانولپتیک پودر تئوفیلین ۱۱۰

۴-۱-۲٫ نتایج مربوط به تعیین ریزش پودر تئوفیلین…. ۱۱۰

۴-۱-۳٫ نتایج مربوط به بررسی تراکم‌پذیری پودر تئوفیلین ۱۱۲

۴-۱-۴٫ نتایج مربوط به طیف UV تئوفیلین در محیط آب مقطر ۱۱۲

۴-۱-۵٫ رسم نمودار استاندارد تئوفیلین در طول موج ۲۷۲ نانومتر  ۱۱۴

۴-۱-۶٫ نتایج مربوط به طیف IR تئوفیلین………….. ۱۱۵

۴-۱-۷٫ نتیجه‌گیری کلی انجام شده روی پودر تئوفیلین.. ۱۱۷

۴-۲٫ نتایج مربوط به فرمولاسیون‌ها و کنترل فیزیکوشیمیایی قرص‌های سریع باز شونده تئوفیلین………………………….. ۱۱۷

۴-۲-۱٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری A…………………………………………. 118

4-2-1-1. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون‌های A2 و A3. 119

4-2-1-2. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون‌های A4، A5 و A6 119

4-2-1-3. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون‌های A7، A8 و A9 120

4-2-1-4. نتیجه‌گیری…………………………… ۱۲۱

۴-۲-۲٫ نتایج مربوط به آزمون‌های کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری B……………………………………… 122

4-2-2-1. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون B3 و مقایسه آن با A6  ۱۲۳

۴-۲-۳٫ نتایج مربوط به آزمون‌های کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری C……………………………………… 123

4-2-3-1. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون C3……… 124

4-2-4. نتایج مربوط به آزمون‌های کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری D……………………………………… 125

4-2-5 . نتایج مربوط به آزمون‌های کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری E……………………………………… 125

4-2-4-1. نتایج حاصله از انحلال فرمولاسیون E و مقایسه آن با C3  ۱۲۶

۴-۲-۵٫ نتایج بررسی طعم و مزه روی فرمولاسیون منتخب.. ۱۲۷

۴-۲-۶٫ نتایج مربوط به تعیین مقدار فرمولاسیون منتخب. ۱۲۷

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

۵-۱٫ بحث و نتیجه‌گیری………………………… ۱۳۲

۵-۲٫ نتیجه‌گیری کلی در رابطه با فرمولاسیون بهتر به روش تراکمی مستقیم………………………………………….. ۱۳۳

۵-۳٫ پیشنهادات……………………………… ۱۳۴

 

خلاصه انگلیسی……………………………….. ۱۳۵

منابع……………………………………… ۱۳۶

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                       صفحه

جدول ۲-۲-۱٫ انواع باز کننده­های مصرفی در قرص‌سازی…. ۳۸

جدول ۲-۲-۲٫ معرفی قرص‌های سریع رهش ساخته با تکنولوژی zydis 52

جدول ۲-۲-۳٫ معرفی قرص‌های سریع رهش ساخته شده با تکنولوژی Orasoly…………………………………………… 54

جدول ۲-۲-۴٫ معرفی قرص‌های سریع رهش ساخته شده با تکنولوژی Durasolv     ۵۴

جدول ۲-۳-۱٫ دسته‌بندی آسم……………………… ۷۵

جدول ۲-۳-۲٫ درمان مرحله به مرحله‌ی آسم در افراد بزرگتر از ۱۲سال…………………………………………… ۷۸

جدول ۲-۳-۳٫ خلاصه‌ی داروهای مورد استفاده در آسم…… ۷۹

شکل ۲-۴-۱٫ تغییرات پاتولوژیک و مدیاتورهای التهابی در آسم و COPD…………………………………………… 83

جدول ۲-۴-۲٫ تفاوت‌های آسم و COPD……………….. 84

جدول ۲-۴-۳٫ درجه‌بندی شدت محدودیت جریان هوا در COPD (بر اساس FEV1 بعد از تجویز برونکودیلاتور)……………………. ۸۵

جدول ۳-۱٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری A 101

جدول ۳-۲٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری B 102

جدول ۳-۳٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری C 102

جدول ۳-۴٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری D 103

جدول ۳-۵٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری E 103

جدول ۳-۶٫ اجزای فرمولاسیون قرص سریع باز شونده‌ی تئوفیلین سری F 104

 

جدول ۴-۱٫ نتایج حاصل از چگالی ظاهر و متراکم شده، اندیس کار و ضریب هاسنر با انجام ۳ بار آزمایش روی پودر………….. ۱۱۰

جدول ۴-۲٫ رابطه‌ی اندیس کار و قابلیت ریزش پودرها… ۱۱۱

جدول ۴-۳٫ رابطه‌ی ضریب هاسنر و قابلیت ریزش پودرها . ۱۱۱

جدول ۴-۴٫ جذب غلظت‌های مختلف محلول‌های استاندارد تئوفیلین در محیط آب مقطر در طول موج ۲۷۲ نانومتر……………….. ۱۱۴

جدول ۴-۵٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری A……………………………………… 118

جدول ۴-۶٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری B……………………………………… 122

جدول ۴-۷٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری C………………………………………. 12

جدول ۴-۸٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری D……………………………………… 125

جدول  ۴- ۹٫ نتایج مربوط به آزمون کنترل فیزیکوشیمیایی روی فرمولاسیون سری E……………………………………… 126

جدول ۴-۱۰٫ نتایج بررسی طعم و مزه روی فرمولاسیون منتخب ۱۲۷

 

 

 

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                                       صفحه

نمودار ۴-۱٫ تعیین طیف UV تئوفیلین ……………. ۱۱۳

نمودار ۴-۲٫ جذب غلظت­های مختلف محلول­های استاندارد تئوفلین در محیط آب مقطر و طول موج ۲۷۲ نانومتر………………… ۱۱۵

نمودار ۴-۳٫ طیف IR تئوفیلین…………………… ۱۱۶

نمودار ۴-۴٫ طیف IR تئوفیلین در مراجع…………… ۱۱۷

نمودار ۴-۵٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیون A3 و A2) در محیط آب…………………… .. ۱۱۹

نمودار ۴-۶٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیونA4 ،A5 و A6) در محیط آب………………. ۱۲۰

نمودار ۴-۷٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیونA7 ، A8 و A9) در محیط آب …………….. ۱۲۱

نمودار ۴-۸٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیونA3 ، A6 و A9) در محیط آب………………. ۱۲۱

نمودار ۴-۹٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیون A6 و B3) در محیط آب……………………. .. ۱۲۳

نمودار ۴-۱۰٫ نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیون C3) در محیط آب……………………. ۱۲۴

نمودار ۴-۱۱ .نمودار آزادسازی دارو از قرص سریع باز شونده تئوفیلین (فرمولاسیون E و C3) در محیط آب…………………… .. ۱۲۶

نمودار ۴-۱۲٫HPLC  تئوفیلین استاندارد…………… ۱۲۸

نمودار ۴-۱۳٫HPLC  تئوفیلین (نمونه)…………….. ۱۲۹

نمودار ۴-۱۴٫HPLC  تئوفیلین (مربوط به یکنواختی محتوا) ۱۳۰

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                                       صفحه

شکل ۲-۲-۱٫ ساختمان شیمیایی کراس کارملوز……….. ۶۲

شکل ۲-۲-۲٫ ساختمان شیمیایی کراس پوویدون………… ۶۳

شکل ۲-۲-۳٫ ساختمان شیمیایی سدیم استارچ گلیکولات….. ۶۴

شکل ۲-۲-۴٫ ساختمان شیمیایی مانیتول…………….. ۶۵

شکل ۲-۲-۵٫ ساختمان شیمیایی سلولز میکروکریستالین…. ۶۵

شکل ۲-۲-۶٫ ساختمان شیمیایی آسپارتام……………. ۶۶

شکل ۲-۲-۷٫ ساختمان شیمیایی اودراژیت- ایی………… ۶۷

شکل ۲-۲-۸٫ ساختمان شیمیایی هیدروکسی پروپیل متیل سلولز ۶۷

شکل ۲-۳-۱٫ تفاوت راه‌های هوایی در افراد سالم و مبتلا به آسم    ۷۱

شکل ۲-۳-۲٫ سلول‌ها و میانجی‌های زیادی در ایجاد آسم دخیل هستند و اثرات متعددی بر مجاری هوایی دارند……………… ۷۲

شکل ۲-۳-۳٫ درمان مرحله به مرحله آسم در افراد بزرگتر از ۱۲ سال…………………………………………… ۷۸

شکل ۲-۴-۱٫ تغییرات پاتولوژیک و مدیاتورهای التهابی در آسم و COPD …………………………………………… 83

 

 

 

خلاصه فارسی

قرص‌های سریع باز شونده دهانی، اشکال دارویی جامدی هستند که در سه دهه اخیر، مورد توجه خاصی قرار گرفته‌اند و به عنوان جایگزینی برای قرص‌ها و کپسول‌های معمولی مطرح هستند.

این قرص‌ها در تماس با بزاق دهان در عرض کمتر از ۱ دقیقه بدون بر جای گذاشتن باقی مانده‌ای از خود به سرعت تجزیه شده و تبدیل به گرانول‌های ریز قابل حل می‌گردند و در نتیجه به سادگی بلعیده می‌شوند و به راحتی جذب پری گاستریک دارند. هدف از این پایان‌نامه تهیه و ارزیابی فرمولاسیون قرص‌های سریع باز شونده دهانی، تئوفیلین ۱۰۰ mg می‌باشد. تئوفیلین از خانواده گزانتین‌ها بوده که دردرمان آسم و بیماری‌های انسدادی مجاری تنفسی کاربرد دارد و از آن استفاده می‌شود.

میزان تئوفیلین در هر قرص ۱۰۰ mg می‌باشد، که پس از انجام مطالعات پیش فرمولاسیون بر روی پودر مورد نظر مجموعاً ۲۹ فرمول به روش تراکم مستقیم تهیه و مورد ارزیابی قرار دادیم.

۱۰ فرمول از مجموع ۲۹ فرمول را تحت سری A نامگذاری کردیم در آن به بررسی اثر بازکنندگی ۳ ابر باز کننده کراس کارملوز سدیم، کراس پوویدون، سدیم استارچ گلیکولات (با درصد‌های ۲%، ۳% و ۵%) و بررسی Fmelt-C پرداختیم. سپس آزمایش‌های کنترل فیزیکوشیمیایی شامل قطر، یکنواختی، وزن، فرسایش، سختی، زمان باز شدن، تست‌های تعیین مقدار ماده‌ی مؤثره و انحلال انجام می‌شود و در نهایت فرمولاسیون A6 به عنوان فرمولاسیون برتر از میان ۱۰ فرمول بالا انتخاب گردید. سپس در سری بعد از فرمولاسیون‌ها تحت عنوان B  به دنبال اضافه کردن مانیتولDC grade) ) و کاستن از آویسل به عنوان پر کننده، به منظور بهبود طعم و حلالیت مطلوب‌تر بودیم. در نهایت به دنبال دستیابی به طعم مطلوب، از شیرین کننده‌ها و طعم دهنده‌ها و نیز پلیمر‌های پوشاننده طعم، با درصد‌های مختلف استفاده شد. به علت تلخی بالا دارو و عدم پوشش با شیرین کننده و طعم دهند‌ها، مجبور به استفاده از پلیمرهای مختلف برای ماسک کردن طعم شدیم. در سریC  به بررسی اثر پوشانندگی، زمان باز شدن و تغییرات حلالیت با نسبت‌های مختلف (ادراژیت EPO- دارو) پرداختیم. بیشترین میزان پلیمر همراه با زمان باز شدن زیر ۱ دقیقه در C3 مشاهده شد ولی

 

همچنان طعم مناسب نبود. در سری فرمول‌ها تحت سری D به دنبال پلیمرهای سلولوزی با خاصیت پوشش طعم بودیم. درکل این سری طعم مناسب بود ولی از نظر زمان باز شدن نامطلوب بود و بهترین حالت آن پلیمرHPMC6  با عنوان D2 بود، که باز هم حدود ۳ دقیقه برای قرص سریع باز شونده نامطلوب تلقی می‌شود. در سری E از ترکیبC3  و D2 استفاده کردیم و میزان مشتق سلولوزی را تا حد ۱% میزان دارو کاهش دادیم. این فرمول از نظر پروفایل رهایش، زمان باز شدن و طعم مناسب بود. در نهایت در سری F با اضافه کردن طعم دهنده و شیرین کننده‌های گوناگون و بررسی طعم توسط ۱۰ داوطلب، فرمولاسیون با ۲% اسانس نعناء ایده‌آل‌تر از بقیه به حساب آمد و به عنوان فرمولاسیون برتر انتخاب گردید. به دلیل عدم وجود این فرم دارویی در ایران، امید است که این محصول را بتوان در کارخانجات داخلی تولید نمود.

واژگان: ODT، تئوفیلین، تراکم مستقیم، ابر باز کننده، ادراژیت EPO، HPMC6، DC grade

 

12000 تومان – خرید