خانه / فنی و مهندسی / کشاورزی و دامپروری / پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان مقایسه کاربرد شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان

پایان نامه ارشد با عنوان مقایسه کاربرد شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان

مقایسه کاربرد شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان

دانشکده مدیریت کشاورزی

پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی‌ارشد در رشته

اقتصاد کشاورزی

مقایسه کاربرد شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان

 

 

چکیده

تعریف کلی امنیت غذایی در اجلاس جهانی غذا در سال ۱۹۹۶ ارائه شد: ” امنیت غذایی هنگامی وجود دارد که همه مردم در تمامی ایام به غذای کافی، سالم و مغذی دسترسی فیزیکی و اقتصادی داشته باشند و غذای در دسترس نیازهای مربوط به یک رژیم تغذیه‌ای سازگار با ترجیحات آنان را برای یک زندگی سالم و فعال فراهم سازد”. موضوع امنیت غذایی، دسترسی به مقدار کافی مواد غذایی و سلامت تغذیه‌ای را به عنوان زیرساخت مهم پرورش نسلهای آینده کشور مورد توجه قرار داده است. این مطالعه با استفاده از داده‌های مقطعی در سال ۱۳۹۳ برروی خانوارهای روستایی شهرستان گرگان انجام شده است. برای انتخاب افراد مورد مطالعه، نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای دومرحله‌ای انجام شد. طی یک ماه، ۲۶۷ پرسشنامه ۲۴ ساعته خوراک مصرفی (شامل وعده‌ها و میان وعده‌های غذایی) توسط پاسخگویان تکمیل گردید. با کمک جدول مواد مغذی ارائه شده توسط وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا و منابع فارسی، سهم ۱۴ گروه مواد غذایی و مواد مغذی موجود در رژیم غذایی خانوار تعیین گردید. این گروه‌ها شامل: نان و غلات، شیرینی‌ها، حبوبات، روغن‌ها، سبزیجات، سیب زمینی، میوه‌ها، گوشت‌ها، ماهی‌ها، تخم مرغ، چربی‌ها، لبنیات، نوشیدنی‌ها و چاشنی‌ها می‌باشد که با استفاده از شاخص‌های تنوع غذایی(بری، هرفیندال و آنتروپی) و شاخص دریافت کالری، مقدار کالری دریافتی، پروتئین دریافتی و چربی دریافتی محاسبه شدند. ضریب همبستگی بین شاخص‌ها نیز محاسبه شد و نتایج نشان داد که بین تمامی شاخص‌ها همبستگی بالایی وجود دارد. همچنین ضریب همبستگی بین درشت مغذی‌های کالری، پروتئین و چربی محاسبه شد و نتایج حاکی از آن بود که بین تمامی درشت مغذی‌ها همبستگی بالایی وجود دارد.

 

واژه‌های کلیدی: امنیت غذایی، شاخص‌های تنوع غذایی، شاخص دریافت کالری

 


فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

 

فصل اول: مقدمه

۱-۱- بیان مسئله………………………….. ۲

۱-۲- اهمیت مطالعه………………………… ۱۰

۱-۳- اهداف اصلی مطالعه……………………. ۱۲

۱-۴- فرضیات تحقیق………………………… ۱۲

 

فصل دوم: بررسی منابع

۲-۱- بررسی پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور…… ۱۴

۲-۲- بررسی پژوهش‌های انجام شده در خارج از کشور… ۱۷

 

فصل سوم: مواد و روش‌ها

۳-۱- طرح تحقیق………………………….. ۲۲

۳-۲- موقعیت جغرافیایی و جمعیتی منطقه مورد مطالعه ۲۲

۳-۳- جامعه آماری، طرح نمونهگیری و نمونه آماری… ۲۳

۳-۴- مشخصات پرسشنامه و متغیر‌های تحقیق………. ۲۳

۳-۵- مبانی تئوریک شاخص امنیت غذایی…………. ۲۵

۳-۵-۱- روش محاسبه شاخص‌های تنوع غذایی……….. ۲۶

۳-۵-۱-۱- شاخص آنتروپی…………………….. ۲۶

۳-۵-۱-۲- شاخص بری………………………… ۲۷

۳-۵-۱-۳- شاخص هرفیندال……………………. ۲۷

۳-۵-۱-۴- میانگین نسبت کفایت غذایی…………… ۲۸

۳-۵-۲- شاخص دریافت کالری فرد………………. ۲۸

۳-۶- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها……………… ۲۸

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

 

فصل چهارم: نتایج

۴-۱- ویژگی‌های نمونه مورد بررسی…………….. ۳۲

۴-۲- الگوی مصرفی مواد غذایی……………….. ۴۴

۴-۲-۱- نان و غلات…………………………. ۴۴

۴-۲-۲- شیرینی‌ها………………………….. ۴۵

۴-۲-۳- حبوبات……………………………. ۴۶

۴-۲-۴- روغن‌ها……………………………. ۴۶

۴-۲-۵- سبزیجات…………………………… ۴۷

۴-۲-۶- سیب زمینی…………………………. ۴۷

۴-۲-۷- میوه‌ها……………………………. ۴۸

۴-۲-۸- گوشت‌ها……………………………. ۴۸

۴-۲-۹- ماهی‌ها……………………………. ۴۹

۴-۲-۱۰- تخم مرغ………………………….. ۴۹

۴-۲-۱۱- چربی‌ها…………………………… ۴۹

۴-۲-۱۲- لبنیات…………………………… ۵۰

۴-۲-۱۳- نوشیدنی‌ها………………………… ۵۰

۴-۲-۱۴- چاشنی‌ها………………………….. ۵۱

۴-۳- نتایج حاصل از ارزیابی شاخص‌های مختلف امنیت غذایی   ۵۱

۴-۴- نتایج حاصل از تحلیل همبستگی…………… ۵۹

۴-۴-۱- کالری…………………………….. ۵۹

۴-۴-۲- پروتئین…………………………… ۶۰

۴-۴-۳- چربی…………………………….. ۶۲

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

 

4-5- نتایج همبستگی بین درشت مغذی‌های کالری، پروتئین و چربی.  ۶۳

 

فصل پنجم: بحث

۵-۱- جمعبندی و نتیجهگیری………………….. ۶۶

۵-۲- پیشنهادات اجرایی…………………….. ۶۸

۵-۳- پیشنهادات پژوهشی…………………….. ۶۹

 

منابع………………………………….. ۷۲

پیوست………………………………….. ۸۰

 

 

 

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

جدول ۴-۱- مشخصات فردی نمونه مورد بررسی……… ۳۲

جدول ۴-۲- مشخصات کلی نمونه مورد بررسی………. ۳۳

جدول ۴-۳- متوسط مخارج گروه‌های مختلف مواد غذایی خانوارها به تفکیک گروه‌های درآمدی…………………………………. ۳۵

جدول ۴-۴- مقدار کل درشت مغذی‌های دریافتی از غذاهای مصرفی در گروه‌های مختلف درآمدی…………………………………. ۳۸

جدول ۴-۵- متوسط سهم کالری دریافتی از گروه‌های غذایی در گروه‌های درآمدی  ۴۰

جدول ۴-۶- متوسط سهم پروتئین دریافتی از گروه‌های غذایی در گروه‌های درآمدی ۴۲

جدول ۴-۷- متوسط سهم چربی دریافتی از گروه‌های غذایی در گروه‌های درآمدی   ۴۴

جدول ۴-۸- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه غلات    ۴۵

جدول ۴-۹- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه شیرینی‌ها    ۴۵

جدول ۴-۱۰- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه حبوبات ۴۶

جدول ۴-۱۱- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه روغن‌ها ۴۶

جدول ۴-۱۲- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه سبزیجات    ۴۷

جدول ۴-۱۳- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه سیب زمینی  ۴۷

جدول ۴-۱۴- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه میوه‌ها ۴۸

جدول ۴-۱۵- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه گوشت‌ها ۴۸

جدول ۴-۱۶- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه ماهی‌ها ۴۹

جدول ۴-۱۷- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه تخم‌مرغ ۴۹

جدول ۴-۱۸- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه چربی‌ها ۵۰

جدول ۴-۱۹- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه لبنیات ۵۰

جدول ۴-۲۰- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه نوشیدنی‌ها  ۵۰

جدول ۴-۲۱- مقادیر متوسط مواد مغذی دریافتی از زیر گروه چاشنی‌ها    ۵۱

جدول ۴-۲۲- وضعیت انرژی دریافتی از اقلام غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان………………………………….. ۵۱

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

جدول ۴-۲۳- نسبت انرژی دریافتی به انرژی توصیه شده از اقلام خوراکی مناطق روستایی شهرستان گرگان……………………. ۵۳

جدول ۴-۲۴- شاخص‌های تنوع غذایی برای کالری دریافتی در دهک‌های مختلف درآمدی………………………………………. ۵۷

جدول ۴-۲۵- شاخص‌های تنوع غذایی برای پروتئین دریافتی در دهک‌های مختلف درآمدی………………………………………. ۵۷

جدول ۴-۲۶- شاخص‌های تنوع غذایی برای چربی دریافتی در دهک‌های مختلف درآمدی ۵۸

جدول ۴-۲۷- شاخص دریافت کالری در هر یک از دهک‌های درآمدی ۵۸

جدول ۴-۲۸- نتایج همبستگی بین شاخص‌ها برای درشت مغذی کالری    ۵۹

جدول ۴-۲۹- نتایج همبستگی بین شاخص‌ها برای درشت مغذی پروتئین  ۶۱

جدول ۴-۳۰- نتایج همبستگی بین شاخص‌ها برای درشت مغذی چربی ۶۲

جدول ۴-۳۱- ضریب همبستگی بین درشت مغذی‌ها (کالری، پروتئین و چربی)  ۶۳

جدول الف-۱- (پیوست) جدول ترکیبات غذایی……… ۸۰

 

فهرست شکل‌ها

عنوان                                                                                                                 صفحه

 

نمودار ۴-۱- مجموع سهم کالری دریافتی از گروه‌های غذایی در درآمد خانوارهای روستایی شهرستان گرگان……………………. ۳۵

نمودار ۴-۲- مجموع سهم پروتئین دریافتی از گروه‌های غذایی در درآمد خانوارهای روستایی شهرستان گرگان……………. ۳۶

نمودار ۴-۳- مجموع سهم چربی دریافتی از گروه‌های غذایی در درآمد خانوارهای روستایی شهرستان گرگان……………………. ۳۷

نمودار ۴-۴- سهم گروه‌های مختلف درآمدی از شاخص بری محاسبه شده برای درشت مغذی………………………………………. ۵۵

نمودار ۴-۵- سهم گروه‌های مختلف درآمدی از شاخص هرفیندال محاسبه شده برای درشت مغذی…………………………………… ۵۵

نمودار ۴-۶- سهم گروه‌های مختلف درآمدی از شاخص آنتروپی محاسبه شده برای درشت مغذی…………………………………… ۵۶

 

 


 

فصل اول

مقدمه


۱-۱- بیان مسئله

امنیت غذایی به معنای علمی، روشی حساب شده برای رفع مشکلات تغذیه و چارچوب تعریف شده‌ای برای برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه است. امنیت غذایی از نقطه نظر تاریخی به عرضه جهانی، منطقه‌ای و کشوری غذا اشاره دارد. در دهه‌های انتهایی قرن بیستم این نگرش تاریخی به امنیت غذایی تغییر یافته و امنیت غذایی بیشتر به مفهوم در دسترس بودن غذا و قابل دستیابی بودن آن در سطح خانوار و فرد در نظر گرفته شده است. در طی سال‌های گذشته، پیشرفت‌های بسیاری در درک از امنیت غذایی و روندهایی که باعث بوجود آمدن عدم امنیت غذایی خانوار می‌شوند بوجود آمده است. با وجود این پیشرفت‌ها به علت اینکه معنی و تعبیر امنیت غذایی برای کشورهای مختلف متفاوت است می‌توان گفت امنیت غذایی موضوعی پیچیده و ظریف بشمار می‌رود (شیرانی، ۲۰۰۲).

قیمت:   ۱۲۰۰۰ تومان

 

فرمت

مطلب مشابه

پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان تئوری تئوکراسی و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

  عنوان: تئوری تئوکراسی و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فهرست مطالب عنوان                                                                                                                          صفحه …