نقش رسانه های جمعی در جلب مشارکت مردمی درطرح اکرام ایتام کمیته امداد خمینی (ره) در بین شهروندان تهرانی

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق

دانشکده  : علوم انسانی

گروه  : علوم ارتباطات

عنوان پایان نامه :

نقش رسانه های جمعی در جلب مشارکت مردمی درطرح اکرام ایتام کمیته امداد خمینی (ره) در بین شهروندان تهرانی

 

فهرست مطالب

چکیده ۱

فصل اول: کلیات پژوهش ۲

۱-۱ مقدمه ۳

۱-۲ بیان مسئله ۴

۱-۳ اهمیت مساله ۶

۱-۴ اهداف پژوهش ۹

۱-۵ سوالات تحقیق ۹

فصل دوم: ۱۰

۲-۱- تاریخچه تحقیق ۱۱

۲-۱-۱ مشارکت اجتماعی ایرانیان در بعد از انقلاب اسلامی ۱۳

۲-۱-۲ – کمیته امداد خمینی و مشارکت ۱۵

۲-۱-۳- برنامه توسعه مشارکت های مردمی ۱۶

۲-۲- پیشینه تحقیق ۱۹

۲-۲-۱- پیشینه داخلی ۱۹

۲-۲-۲- پیشینه خارجی ۲۲

۲-۳ – مفاهیم ۲۵

۲-۳-۱- مشارکت ۲۵

۲-۳-۱-۱ انواع مشارکت ۲۶

۲-۳-۱-۲ – بعدهای مشارکت ۲۷

۲-۴ – دیدگاه های نظری درباره مشارکت ۲۹

۲-۴-۱- دیدگاه جامعه شناختی مشارکت ۲۹

۲-۴-۱-۱- رویکرد کارکرد گرایی ۲۹

۲-۴-۱-۲- رویکرد تضاد: ۳۲

۲-۴-۱-۳- رویکرد کنش متقابل نمادین ۳۳

۲-۴-۲- رسانه ها و جلب مشارکت عمومی ۳۴

۲-۴-۳- ارتباطات مشارکتی ۳۹

۲-۴-۳-۱- پائولو فریزه : الگوی بصیرت و محاوره ۴۰

۲-۴-۳-۲- نظریه برجسته سازی ۴۱

۲-۴-۳-۳- نظریه کاشت ۴۵

۲-۴-۳-۴- یورگن هابرماس ۴۶

۲-۴-۴- رویکردهای جریان چند مرحله ای ۴۹

۲-۴-۴-۱- تئوری اشاعه و نوآوری ۵۶

۲-۴-۴-۱-۱- دانیل لرنر ۶۰

۲-۴-۴-۱-۲- راجرز ۶۲

۲-۴-۴-۱-۳- مایرون وینر ۶۸

۲-۴-۵- رویکرد استفاده و خشنودی ۷۰

۲-۴-۵-۱- نظریه استفاده و رضامندی  ۷۴

۲-۴-۵-۲- الگوی استفاده و تاثیر ۷۵

۲-۴-۵-۳- نظریه مصرف ارتباط جمعی در مدل وینداهال : ۷۶

۲-۴-۶- گابریل آلموند ۸۰

۲-۵- چارچوب نظری ۸۲

۲-۶- مدل تحقیق ۸۴

۲-۷- فرضیات تحقیق ۸۴

فصل سوم ۸۵

۳-۱- روش پژوهش ۸۶

۳-۲- جامعه آماری پژوهش ۸۶

۳-۳- واحد مشاهده و سطح تحلیل ۸۶

۳-۴- حجم نمونه ۸۶

۳-۴- شیوه نمونه گیری ۸۷

۳-۵- ابزار گردآوری ۸۷

۳-۶- روش تجزیه و تحلیل داده ها ۸۸

۳-۷- روش های تجزیه وتحلیل ۸۸

۳-۸- اعتبارو روایی ابزار گردآوری ۸۸

۳-۹- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیر های پژوهش     ۸۹

فصل چهارم ۹۱

۴-۱- مقدمه ۹۲

۴-۲- یافته های توصیفی ۹۲

۴-۲-۱- جنسیت ۹۲

۴-۲-۲- سن ۹۳

۴-۲-۳- تحصیلات ۹۴

۴-۲-۴- میزان اعتماد به رسانه ۹۵

۴-۲-۵- نوع برنامه رسانه ها ۹۶

۴-۲-۶- زمان پخش برنامه رسانه ها ۹۷

۴-۲-۷- میزان استفاده از رسانه ها ۹۸

۴-۲-۸- میزان استفاده از تلویزیون ۹۹

۴-۲-۹- میزان استفاده از رادیو ۱۰۰

۴-۲-۱۰- میزان استفاده از اینترنت ۱۰۱

۴-۲-۱۱- بررسی نرمال بودن متغیر وابسته ۱۰۲

۴-۳- یافته های توصیفی ۱۰۷

۴-۳-۱-رابطه میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی ۱۰۷

۴-۳-۲- رابطه  زمان پخش برنامه از رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۰۹

۴-۳-۳- رابطه نوع برنامه رسانه ها  و مشارکت مردمی ۱۱۰

۴-۳-۴- رابطه  اعتماد به برنامه رسانه ها  و مشارکت مردمی ۱۱۲

۴-۴- آزمون فرضیه ها ۱۱۳

۴-۴-۱- یافته های تبیینی ۱۱۳

۴-۴-۲- همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی و متغیرهای مستقل ۱۱۳

۴-۴-۳- رگرسیون چند متغیری به روشStepwise 116

4-4-4- تحلیل رگرسیون ۱۱۶

۴-۴-۵-تحلیل مسیر ۱۱۹

۴-۴-۶-مدل تحلیلی ۱۲۴

فصل پنجم ۱۲۵

۵-۱- مقدمه ۱۲۶

۵-۲- نتایج توصیفی مربوط به تحقیق ۱۲۶

۵-۳- نتایج  استنباطی مربوط به تحقیق ۱۲۶

۵-۴-بحث و نتیجه گیری ۱۲۷

۵-۵- محدودیات تحقیق ۱۲۹

۵-۵- پیشنهادات ۱۳۰

 

 

فهرست جداول

جدول ۳-۱- ضریب آلفا ۸۹

جدول ۴-۱- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب جنسیت ۹۲

جدول ۴-۲- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب سن ۹۳

جدول ۴-۳ – جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب  تحصیلات ۹۴

جدول ۴-۴- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان اعتماد به رسانه ۹۵

جدول ۴-۵- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب نوع برنامه رسانه ها ۹۶

جدول ۴-۶- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب زمان پخش برنامه رسانه ها ۹۷

جدول ۴-۷- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه ها ۹۸

جدول ۴-۸- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون ۹۹

جدول ۴-۹- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو ۱۰۰

جدول ۴-۱۰- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت ۱۰۱

جدول ۴-۱۱- جدول توزیع فراوانی و آماره های توصیفی مشارکت  مردمی و ابعاد آن ۱۰۲

جدول ۴-۱۲- آماره های توصیفی مربوط به بررسی نرمال بودن متغیر مشارکت مردمی ۱۰۴

جدول ۴-۱۳- آزمون سیمون-  کولموگورف ۱۰۵

جدول ۴-۱۴- جدول توافقی میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی ۱۰۷

جدول ۴-۱۵- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی ۱۰۸

جدول ۴-۱۶- جدول توافقی زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۰۹

جدول ۴-۱۷- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۰۹

جدول ۴-۱۸- جدول توافقی نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۱۰

جدول ۴-۱۹- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۱۱

جدول ۴-۲۰- جدول توافقی اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۱۲

جدول ۴-۲۱- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی ۱۱۲

جدول ۴-۲۲- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ومیزان استفاده از رسانه ۱۱۴

جدول ۴-۲۳- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ونوع برنامه رسانه ۱۱۴

جدول ۴-۲۴- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی وزمان پخش برنامه رسانه ۱۱۵

جدول ۴-۲۵- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی و اعتمادبه برنامه رسانه ۱۱۶

جدول ۴-۲۶- مدل رگرسیون پیش بینی شد ۱۱۷

جدول ۴-۲۷- نتایج آزمون ANOVA 117

جدول ۴-۲۸- ضرایب رگرسیونی مربوط به مدل های پیش بینی شده ۱۱۸

جدول ۴-۲۹- تحلیل مسیر مرحله اول ۱۱۹

جدول ۴-۳۰- تحلیل مسیر مرحله دوم ۱۲۰

جدول ۴-۳۱- تحلیل مسیر مرحله سوم ۱۲۱

جدول ۴-۳۲- تحلیل مسیر مرحله چهارم ۱۲۲

جدول ۴-۳۳- محاسبه ضریب تاثیر متغیر میزان استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی ۱۲۳

جدول ۴-۳۴- محاسبه ضریب تاثیر اعتماد به رسانه بر میزان مشارکت مردمی ۱۲۳

جدول ۴-۳۵- محاسبه ضریب تاثیر متغیر نوع استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی ۱۲۴

جدول ۴-۳۶- محاسبه ضریب تاثیر متغیر زمان استفاده از رسانه بر میزان مشارکت مردمی ۱۲۴

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودار

 

نمودار ۴-۱- توزیع پاسخگویان بر حسب  جنسیت ۹۳

نمودار۴-۲- توزیع پاسخگویان بر حسب سن ۹۴

نمودار۴-۳- توزیع پاسخگویان بر حسب تحصیلات ۹۵

نمودار ۴-۴- توزیع پاسخگویان بر حسب  میزان اعتماد به رسانه ۹۶

نمودار۴-۵- توزیع پاسخگویان بر حسب  نوع برنامه رسانه ۹۷

نمودار۴-۶- توزیع پاسخگویان بر حسب  زمان پخش برنامه رسانه ۹۸

نمودار ۴-۷- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه ۹۹

نمودار ۴-۸- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون ۱۰۰

نمودار۴-۹- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو ۱۰۱

نمودار ۴-۱۰- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت ۱۰۲

نمودار ۴-۱۱- نمودارQ-Q 105

نمودار۴-۱۲- نمودار Box plot 106

نمودار ۴-۱۳- نمودار هیستو گرام ۱۰۶

نمودار ۴-۱۴- رابطه بین میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی ۱۰۸

نمودار ۴-۱۵- رابطه بین زمان پخش برنامه از رسانه و مشارکت مردمی ۱۱۰

نمودار۴-۱۶- رابطه بین نوع برنامه و مشارکت مردمی ۱۱۱

نمودار۴-۱۷- رابطه بین میزان اعتماد به رسانه و مشارکت مردمی ۱۱۳

نمودار ۴-۱۸- تحلیل مسیر مرحله اول ۱۲۰

نمودار ۴-۱۹- تحلیل مسیر مرحله دوم ۱۲۱

نمودار ۴-۲۰- تحلیل مسیر مرحله سوم ۱۲۲

نمودار۴-۲۱- تحلیل مسیر مرحله چهارم ۱۲۳

نمودار ۴-۲۲- مدل علی تحقیق ۱۲۴

 

 

 

 

 

چکیده :

امروزه تبادل اطلاعات و ارتباطات در دنیای مدرن،حیات انسانی راتحت شعاع خود قرارداده و مشارکت اجتماعی یکی از الزام آورترین رویکردها در فرایند جوامع محلی و پایدار محسوب می‌شود.زندگی اجتماعی انسان به دلیل ضعف در مقابل موانع و حوادث محیط وبه منظور غلبه بر مشکلات شکل گرفت و به مرور زمان برای چیرگی بر مصیبت و شرایط محیطی متحول شد و در قرن بیستم مشارکت مفهومی نوین یافت و در دنیای مدرن به واسطه قابلیت های وسایل ارتباط جمعی تمامی جوامع از احوال یکدیگر خبردار می شوند.

 

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رسانه های جمعی (اینترنت، رادیو ، تلویزیون) بر مشارکت مردمی  درمیان حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی در استان تهران انجام گردیده است و چار چوب نظری آن بر مکتب نوسازی (لرنر) و هوشیار سازی پائولوو برجسته سازی استوار می باشد.این پژوهش به روش پیمایشی بوده و از پرسشنامه جهت گردآوری داده‌ها استفاده شده است. نمونه آماری شامل ۳۶۰ نفر از حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی استان تهران بوده که با روش تصادفی ساده انتخاب شده اند. اطلاعات بدست آمده با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (رگرسیون خطی ، ضریب پیرسون ، …) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و طبق نتایج آمار توصیفی میزان مشارکت مردمی ۱۰۷نفر (۷/۲۹ درصد) از حامیان درسطح پایین ، ۱۸۴ نفر(۱/۵۱ درصد) درسطح متوسط و ۶۹ نفر (۲/۱۹درصد ) درسطح بالایی قرار دارد.و به طور کلی میزان مشارکت مردمی درسطح متوسطی (۱/۵۱) است.

 

بر اساس یافته های تحقیق ؛ بین  مشارکت مردمی  و میزان استفاده از رسانه ( ۳۴۳/۰=R )  ،بین نوع برنامه پخش شده از رسانه ( ۳۹۹/۰= R )، زمان پخش برنامه ها از رسانه ( ۴۴۱/۰ =R )، اعتماد به برنامه رسانه ها ( ۵۲۲/۰=R) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به عبارتی با افزایش میزان استفاده از رسانه ، اعتماد به برنامه رسانه ها و… میزان مشارکت مردمی افزایش می یابد

 

واژه‌های کلیدی : مشارکت مردمی، میزان استفاده از رسانه، اعتماد، حامی ، رسانه های جمعی

 

 

فصل اول

  • مقدمه
  • بیان مساله
  • اهمیت و ضرورت
  • اهداف تحقیق
  • سوالات تحقیق

 

  • مقدمه

 

موضوع مشارکت [۱]و چگونگی تحقیق آن گرچه ریشه در تاریخ دیرینه ملتها دارد و جوانب مختلف مسائل اقتصادی[۲] ، اجتماعی[۳] ، فرهنگی[۴] و سیاسی[۵] کشور ما در طول تاریخ بر اساس مشارکتهای مردم استوار بوده است ، لیکن این مفهوم امروز اهمیتی دو چندان پیدا کرده و همواره به عنوان یک ضرورت تاریخی ، در عرصه های گوناگون مورد بحث بسیاری از اندیشمندان و دست اندرکاران به ویژه در زمینه های مسائل اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی قرار گرفته است، به گونه ای که به نظر برخی از اندیشه گران ، محور اساسی توسعه بر مشارکت کلیه نیروها استوار است. با عنایت به این واقعیت که رشد ملی نه فقط به مدد منابع مادی ، بلکه بیشتر به یاری و مشارکت انسانها صورت می پذیرد و تصمیم های گروهی ، توجه به نیازهای محلی[۶] و گروهی ، رودررویی مستقیم با مسائل و حل فوری آن نیز به مدد اندیشه و تفکر جمعی امکان پذیر است، به همین دلیل نیز ضرورت مشارکت هیچ گاه در طول تاریخ همانند امروز و آینده دارای اهمیت نبوده است. نخبگان هر قدر هم روشنفکر باشند ، باز به تنهایی قادر به ایجاد تمدنی جدید نیستند. هرچه هست و باید باشد به مدد مساعی جمعی ممکن است. ایجاد تمدن جدید مستلزم نیروی تفکر همه انسانهاست و این نیرو امروزه موجود و آماده کاراست. به قول تافلر (۱۳۶۴) ابداع و تخیل جمعی، محور کارها در آینده است (متین ، ۴۴:۱۳۸۸).

یکی از مهم ترین عواملی که به تداوم حیات بشر کمک کرده ، همکاری و مشارکت میان انسانهاست. از منظر جامعه شناسی[۷] ، مشارکت به عنوان فرایند تعاملی چند سویه مطرح می شود، که مداخله و نظارت مردم و قابلیت سیاسیاجتماعی نظام را در دستیابی به توسعه ، همراه با عدالت اجتماعی[۸] در پی خواهد داشت . بنیادی ترین اندیشه زیر ساز مشارکت ، پذیرش اصل برابری مردم است و هدف از آن هم فکری ، همکاری و تشریک مساعی افراد در جهت بهبود کمیت و کیفیت زندگی[۹] در تمامی زمینه های اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی است . مشارکت در فراگرد توانمندسازی افراد جامعه  تأکید دارد (طوسی ،۵:۱۳۷۰).

مشارکت اجتماعی به عنوان کنش آگاهانه، داوطلبانه ، جمعی و کم و بیش سازمان یافته افراد و گروه ها در جهت اهداف، نیازهاو منافع جمعی (غفاری و نیازی ،۱۸:۱۳۸۶). خود مستلزم وجود زمینه ها و متغیرهایی است.از جمله این متغیرها می توان ارزیابی از پاداش های مشارکتی ، اطمینان نسبت به نتایج ، مسئولیت پذیری ، سرمایه اجتماعی[۱۰] ، ارزش های فرهنگی مناسب و … یاد کرد.

انسانها در زندگی اجتماعی خویش هنگامی در تمامی ابعاد وجودی خود رشد و تعالی می یابند که در انجام کارها  یا اجرای اعمالی که به آنها مربوط می شود، با یکدیگر همکاری و مشارکت داشته باشند  و این خود نیازمند وجود اعتقادات مشترکی است که در بین آنها وجود دارد. رسانه ها موجب می شوند شهروندان در جریان تغییرات سریع و دگرگونیهای اجتماعی در ابعاد خارجی و داخلی قرار گیرند، از آنجا که دایرۀ تنازعات بشری، در حد قابل توجهی، به دایرۀ رقابت و برخورد رسانه ها با یکدیگر تبدیل شده است، در چنین فضایی، رسانه ها به طور روزافزون، بر کمیت و کیفیت برنامه های خبری می افزایند. نقش رسانه ها در مواقع بحران ها، در افزایش آگاهی مردم در ایجاد زمینۀ مناسب برای مشارکت آنها در پیشبرد برنامه های سیاسی و اجتماعی تعیین کننده است. به عنوان مثال می توان به فضاسازی رسانه ها برای مشارکت احاد مردم در انتخابات گوناگون، حمایت از برنامه های توسعه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور و مشارکت آنان در شرایط بحرانی مانند سیل، زلزله، خشکسالی، قطعی و… اشاره کرد.

 

  • بیان مسأله

 

امروزه وسایل ارتباط جمعی[۱۱](رادیو،سینما، تلویزیون و مطبوعات و… ) با انتقال اطلاعات و دانشهای جدید و تبادل افکارو عقاید عمومی درراه پیشرفت و توسعه فرهنگ و تمدن بشری نقش اساسی بر عهده دارند، عصر ما عصر ماهواره‌‌‌ها و کامپیوترهاست عصر تسلط بشر بر زمان و مکان، زمین و جهان است. امروز همه چیز در شرف تغییر و تحول قرار دارد و این تغییر همه اقشار را در بر می‌گیرد چه در شهر و چه در روستا و در این راه نمی‌توان از نقش وسایل ارتباط جمعی در این تحولات چشم پوشید.

اکنون دیگر بدون اطلاع از وقایع روزمره و بدون استفاده از وسایل ارتباط جمعی نمی‌توان زندگی کرد، زیرا انسان تنها به واسطه آن می‌تواند مراحل رشد و تکامل مادی و معنوی خویش را طی کند. بسیاری از محققان مربوط به مسایل توسعه کشورهای جهان سوم معتقدند که با استفاده صحیح از وسایل ارتباط جمعی می‌توان با فقر و بی سوادی به مبارزه برخاست و همچنین با آموزش فنون و روش های نوین در اشکال اطلاعات و آگاهی‌ها نقش مشارکت های اجتماعی در زمینه‌‌‌های گوناگون اعم ازصنعت، خدمات، کشاورزی، باغداری، دامداری و…… برجسته کرد.