پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر شکل گیری سلیقه هنری و نوع مصرف هنری با تاکید بر نقش سرمایه فرهنگی (مطالعه موردی مخاطبان آثار نقاشی مدرن و نقاشی عوام پسند در شهر تهران)

مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر شکل گیری سلیقه هنری و نوع مصرف هنری با تاکید بر نقش سرمایه فرهنگی (مطالعه موردی مخاطبان آثار نقاشی مدرن و نقاشی عوام پسند در شهر تهران)

دانشگاه هنر اصفهان

دانشکده هنر ادیان و تمدن ها

گروه پژوهش هنر

         پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر

مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر شکل گیری سلیقه هنری و نوع مصرف هنری با تاکید بر نقش سرمایه فرهنگی (مطالعه موردی مخاطبان آثار نقاشی مدرن و نقاشی عوام پسند در شهر تهران)

 

 

چکیده

جامعه شناسی ذوق زیبایی شناسی معاصر بیانگر تکثر معیارها و ارزشگذاری های یک جامعه در مقطع زمانی خاص است. اگر این را بپذیریم که قضاوت های زیبایی شناسی مقبول، صرفاً حاصل نظرگروهی از افراد با جایگاه خاص است، در این صورت جای تعجب ندارد که افراد دیگر جامعه سلیقه ای بکلی متفاوتی داشته باشند. از جمله عناصر تأثیرگذار در نوع سلیقه و مصرف هنری مخاطبان سرمایه است. میزان اکتساب سرمایه نوع مصرف هر طبقه را نشان می دهد. در بسیاری از تحقیقات تجربی این امر به وضوح نشان داده شده که طبقات بالا و مسلط بیش از سایر طبقات به موزه ها، گالری ها می روند و اساساً می توان گفت دستیابی به کالاهای فرهنگی به طور برابر در بین طبقات اجتماعی تقسیم نشده و میزان سرمایه شدیداً بر این امر تأثیرگذار است. این نابرابری فرهنگی منعکس کننده استراتژی تمایز و مبارزات طبقاتی در حوزه ی فرهنگ و هنر است. مبارزه ای که به طور روزمره و در بیشتر مواقع به شکل مبارزه ای بر سر مشروعیت بخشی کردار ها وبینش ها در جریان است.

هدف اصلی پژوهش حاضر، شناخت و بررسی عوامل اجتماعی تأثیرگذار بر سلیقه و نوع مصرف هنری مخاطبان در حوزه نقاشی از حیث نخبه گرایی یا عامه پسند بودن است. روشی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته، پیمایشی است. پرسشنامه تحقیق، با روایی و اعتبار بالاتر از ۷/۰ بوده است. نمونه ها به روش تصادفی در سه گروه مخاطبان گالری ها، مغازه-گالریها و فرهنگسراها انتخاب و توزیع شده اند. نتایج تحقیق نشان می دهد که بین متغییرهای زمینه ای (جنسیت، وضعیت تاهل، تحصیلات، شغل و پایگاه اقتصادی)، سلیقه و نوع مصرف هنری مخاطب رابطه معنا داری وجود دارد و همچنین بین ویژگی های مصرف مخاطب و شناخت هنری وی با نوع ذائقه مدرن یا نخبه گرا و عامه پسند رابطه معنا دار وجود دارد. همچنین سطح و میزان سرمایه فرهنگی بر سلیقه و نوع مصرف هنری مخاطب تأثیرگذار است و افرادی که جذب هنر مدرن و انتزاعی دارای سطح سرمایه فرهنگی بالاتر و مخاطبانی که به هنر عامه پسند و واقعگرا علاقه نشان می دهند، دارای سطح سرمایه فرهنگی پایین تر هستند.

واژه های کلیدی: جامعه شناسی، سلیقه هنری، مصرف، سرمایه فرهنگی، نقاشی مدرن، نقاشی عامه پسند

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                                          صفحه

فصل اول کلیات پژوهش

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۲

۱-۲- بیان مساله (تعریف موضوع تحقیق) ۳

۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق. ۵

۱-۴- سوال های پژوهش.. ۶

۱-۵- اهداف پژوهش   ۶

۱-۵-۱- هدف اصلی: ۶

۱-۵-۲ هدف جزیی: ۶

۱-۶- فرضیه های پژوهش.. ۷

۱-۷- روش پژوهش   ۷

۱-۸- جامعه آماری    ۸

۱-۸-۱- قلمرو مکانی. ۸

۱-۹- قلمرو زمانی    ۹

۱-۱۰- نمونه آماری و روش نمونه گیری. ۹

۱-۱۱- ابزارهای سنجش و گردآوری اطلاعات. ۹

۱-۱۱-۱- پرسشنامه ۱۰

۱-۱۱-۲ روایی و پایایی ابزار سنجش.. ۱۰

۱-۱۱-۳- روایی ابزار سنجش.. ۱۰

۱-۱۱-۴- پایایی پرسشنامه ۱۱

۱-۱۲- تعریف مفاهیم و واژه های تحقیق. ۱۱

۱-۱۳- پیشینه ی تحقیق. ۱۲

 

فصل دوم ادبیات پژوهش:

۲-۱- مقدمه …………………… ۱۶

۲-۲- بخش اول : مولفه های اجتماعی تأثیرگذار بر ذوق و سلیقه هنری. ۱۸

۲-۲-۱- مفهوم تاریخی ذوق. ۱۸

۲-۲-۲-  نقد جامعه شناختی ذوق و داوری زیبایی شناختی. ۲۷

۲-۲-۳- رابطه سلیقه و امر ناب زیبایی شناختی. ۲۸

۲-۲-۴- نگاه ناب و گسست اجتماعی. ۳۴

۲-۲-۵- تماشای خام و فاصله گیری زیبایی شناختی. ۳۸

۲-۲-۶- کسب توانش فرهنگی. ۴۲

۲-۲-۷- تأثیر طبقه بندی اجتماعی بر سلیقه و داوری زیباشناختی. ۴۴

۲-۲-۸- عادتواره و رابطه آن با سلیقه ۴۸

۲-۲-۹- فضای اجتماعی مبتنی بر تمایز. ۴۹

۲-۳- بخش دوم: مصرف در حوزه هنری و فرهنگی. ۵۲

۲-۳-۱- مفهوم مصرف.. ۵۲

۲-۳-۲- دیدگاه های مرتبط با مصرف در حوزه هنر و فرهنگ.. ۵۳

۲-۳-۳- رابطه قشربندی اجتماعی و مصرف هنری- فرهنگی. ۵۷

۲-۳-۴- نظریه های مرتبط با قشر بندی اجتماعی و مصرف فرهنگی. ۵۸

۲-۳-۴-۱- هم سیاقی: ۵۸

۲-۳-۴-۲- همه چیزخوار- تک خوار. ۵۹

۲-۳-۵- مصرف: هنرهای های والا- هنرهای عامه پسند ۵۹

۲-۳-۶- اهل ذوق و  اهل علم ۶۳

۲-۳-۷- فرهنگ فاخر و فرهنگ عامه ۶۵

۲-۳-۸- عوامل موثر بر نوع مصرف هنری. ۶۸

۲-۴-بخش چهارم: تعریف انواع سرمایه با تاکید بر سرمایه فرهنگی. ۷۰

۲-۴-۱- مفهوم کلاسیک سرمایه ۷۰

۲-۴-۲-مفهوم جدید سرمایه ۷۱

۲-۴-۳-اشکال گوناگون سرمایه ۷۲

۲-۴-۳-۱- سرمایه اقتصادی. ۷۳

۲-۴-۳-۲- سرمایه اجتماعی. ۷۴

۲-۴-۳-۲-۱- سرمایه اجتماعی از نظر نان لین. ۷۵

۲-۴-۳-۲-۲- سرمایه اجتماعی از نظر جیمز کلمن. ۷۶

۲-۴-۳-۲-۳- سرمایه اجتماعی از نظر رابرت پاتنام ۷۷

۲-۴-۳-۲-۴- سرمایه اجتماعی از نظر بوردیو ۷۷

۲-۴-۳-۳- سرمایه نمادین. ۷۹

۲-۴-۳-۴- سرمایه فرهنگی. ۷۹

۲-۴-۳-۴-۱- سرمایه فرهنگی چیست؟ ۷۹

۲-۴-۳-۴-۲- نظریه سرمایه فرهنگی پی یر بوردیو ۸۰

۲-۴-۴- صورت ها و ابعاد سرمایه فرهنگی. ۸۴

۲-۴-۴-۱- سرمایه فرهنگی ملموس.. ۸۴

۲-۴-۴-۲- سرمایه فرهنگی ناملموس.. ۸۴

۲-۴-۴-۳- سرمایه فرهنگی تجسم یافته ۸۵

۲-۴-۴-۴- سرمایه فرهنگی عینیت یافته ۸۶

۲-۴-۴-۵- سرمایه فرهنگی نهادینه شده ۸۷

۲-۴-۵- نظریه بازتولید ۸۷

۲-۴-۵-۱- بازتولید اجتماعی. ۸۷

۲-۴-۵-۲- بازتولید فرهنگی. ۸۹

۲-۴-۶- سرمایه فرهنگی از منظر پل دیماجیو ۹۱

۲-۴-۷- سنجش سرمایه فرهنگی. ۹۲

فصل چهارم :تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱ مقدمه……………… ۹۵

۴-۲- توصیف و تحلیل آمارهای عمومی. ۹۶

۴-۲-۱- توصیف متغیر سن مخاطبان. ۹۷

۴-۲-۲- توصیف متغیر جنسیت مخاطبان. ۹۸

۴-۲-۳- توصیف متغیر وضعیت تاهل مخاطبان. ۱۰۰

۴-۲-۴- توصیف متغیر محل تولد مخاطبان. ۱۰۱

۴-۲-۵- توصیف متغیر مدرک تحصیلی مخاطبان. ۱۰۲

۴-۲-۶- توصیف متغیر رشته تحصیلی مخاطبان. ۱۰۴

۴-۲-۷- توصیف متغیر شغل مخاطبان. ۱۰۵

۴-۲-۸- توصیف متغیر شغل پدر مخاطبان. ۱۰۷

۴-۲-۹- توصیف متغیر شغل مادر مخاطبان. ۱۰۸

۴-۲-۱۰- توصیف متغیر مدرک تحصیلی والدین(پدر) مخاطبان. ۱۰۹

۴-۲-۱۱- توصیف متغیر مدرک تحصیلی والدین (مادر) مخاطبان. ۱۱۱

۴-۲-۱۲- توصیف متغیر میزان درآمد ماهیانه ۱۱۲

۴-۲-۱۳- توصیف متغیر منطقه سکونت در تهران. ۱۱۴

۴-۳- توصیف و تحلیل آمارهای اختصاصی. ۱۱۵

۴-۳-۱- توصیف متغیر الویت پاسخگویان برای دیدن یا خرید آثار. ۱۱۵

۴-۳-۲- توصیف متغیر ذائقه مخاطبان در نوع نقاشی. ۱۱۶

۴-۳-۳- توصیف میزان بازدید از گالری ها و آثار. ۱۱۸

۴-۳-۴- توصیف متغیر نوع موزه های مورد بازدید مخاطبان. ۱۱۹

۴-۳-۵- توصیف میزان اطلاع از اخبار هنری. ۱۲۱

۴-۳-۶- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی و نگارگری ایرانی. ۱۲۲

۴-۳-۷- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار نگارگری جدید(حسین بهزاد و محمود فرشچیان) ۱۲۳

۴-۳-۸- توصیف میزان علاقه خانواده مخاطبان به آثار هنری. ۱۲۵

۴-۳-۹- توصیف گویه ی«آیا خانواده خود را هنر دوست می دانید؟». ۱۲۶

۴-۳-۱۰- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی خط. ۱۲۸

۴-۳-۱۱- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی مکتب سقاخانه ۱۲۹

۴-۳-۱۲- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی طبیعت بی جان. ۱۳۱

۴-۳-۱۳- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشان نوگرای ایرانی. ۱۳۲

۴-۳-۱۴- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار سورئالیست. ۱۳۳

۴-۳-۱۵- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار رئالیست و واقعگرا ۱۳۵

۴-۳-۱۶- توصیف میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی همچون گل مرغ و نگارگری. ۱۳۶

۴-۳-۱۷- توصیف میزان علاقه مخاطبان به تابلو فرش.. ۱۳۸

۴-۳-۱۸- توصیف نوع سبک های نقاشی مورد علاقه مخاطبان. ۱۳۹

۴-۳-۱۹- توصیف میزان علاقه مخاطبان به انواع موسیقی. ۱۴۰

۴-۳-۲۰- توصیف نوع رسانه های مورد استفاده مخاطبان. ۱۴۲

۴-۳-۲۱- توصیف آثار هنری و تزیینی مورد استفاده مخاطبان. ۱۴۳

۴-۳-۲۲- توصیف متغیر محل ملاقات مخاطبان با دوستان. ۱۴۴

۴-۳-۲۳- توصیف نوع وسایل و تجهیزات مخاطبان. ۱۴۶

۴-۳-۲۴- توصیف فعالیت مورد علاقه مخاطبان. ۱۴۶

۴-۳-۲۵- توصیف دسته بندی آثار عام گرایانه و نخبه گرایانه توسط مخاطبان. ۱۴۷

۵-۲ آزمون فرضیات. ۱۴۷

۵-۲-۱- فرضیه اول. ۱۴۸

متغیر سن مخاطبان. ۱۴۹

متغیر جنسیت مخاطبان. ۱۴۹

متغیر وضعیت تاهل. ۱۴۹

متغیر محل تولد ۱۴۹

متغیر مدرک تحصیلی. ۱۴۹

متغیر رشته تحصیلی. ۱۴۹

متغیر شغل. ۱۴۹

میزان درآمد ماهیانه ۱۴۹

۵-۲-۲- فرضیه دوم ۱۴۹

۵-۲-۳- فرضیه سوم ۱۵۱

۵-۲-۴- فرضیه چهارم ۱۵۳

فصل چهارم نتیجه گیری۱۵۵

۵-۱- مقدمه…………. ۱۵۶

۵-۲- نتایج حاصل از یافته ها ۱۵۶

فهرست منابع……………..   ۱۶۲

پیوست ها……………………………. ۱۶۸

چکیده………… ……………. ۱۷۴

 

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                                                                          صفحه

نمودار (۴-۱): نمودار ستونی متغیر سن مخاطبان. ۹۷

نمودار (۴-۲): نمودار ستونی متغیر جنسیت مخاطبان. ۹۹

نمودار(۴-۳): نمودار ستونی متغیر وضعیت تاهل مخاطبان. ۱۰۰

نمودار(۴-۴): نمودار ستونی متغیر محل تولد مخاطبان. ۱۰۱

نمودار(۴-۵): نمودار ستونی متغیر مدرک تحصیلی مخاطبان. ۱۰۳

نمودار(۴-۶): نمودار ستونی متغیر رشته تحصیلی مخاطبان. ۱۰۴

نمودار(۴-۷): نمودار ستونی متغیر شغل مخاطبان. ۱۰۶

نمودار(۴-۸): نمودار ستونی متغیر شغل پدر مخاطبان. ۱۰۷

نمودار(۴-۹): نمودار ستونی متغیر شغل مادر مخاطبان. ۱۰۸

نمودار(۴-۱۰): نمودار ستونی مدرک تحصیلی والدین (پدر) مخاطبان. ۱۱۰

نمودار(۴-۱۱): نمودار ستونی مدرک تحصیلی والدین (مادر) مخاطبان. ۱۱۱

نمودار(۴-۱۲): نمودار ستونی متغیر درآمد ماهیانه مخاطبان. ۱۱۳

نمودار(۴-۱۳): نمودار ستونی متغیر منطقه سکونت مخاطبان. ۱۱۴

نمودار(۴-۱۴): نمودار ستونی متغیر الویت مخاطبان برای خرید و دیدن آثار. ۱۱۶

نمودار(۴-۱۵): نمودار ستونی متغیر ذائقه مخاطبان در نوع نقاشی. ۱۱۷

نمودار(۴-۱۶): نمودار ستونی میزان بازدید از گالری ها و آثار. ۱۱۸

نمودار(۴-۱۷): نمودار ستونی نوع موزه های مورد بازدید مخاطبان. ۱۲۰

نمودار(۴-۱۸): نمودار ستونی میزان اطلاع از اخبار هنری. ۱۲۱

نمودار(۴-۱۹): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی و نگارگری ایرانی. ۱۲۳

نمودار(۴-۲۰): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آآثار نگارگری جدید(حسین بهزاد و فرشچیان) ۱۲۴

نمودار(۴-۲۱): نمودار ستونی میزان علاقه خانواده مخاطبان به آثار هنری. ۱۲۵

نمودار(۴-۲۲): نمودار ستونی گویه ی«آیا خانواده خود را هنر دوست می دانید؟». ۱۲۷

نمودار(۴-۲۳): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی خط ۱۲۸

نمودار(۴-۲۴): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی مکتب سقاخانه ۱۳۰

نمودار(۴-۲۵): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی طبیعت بی جان ۱۳۱

نمودار(۴-۲۶): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشان نوگرای ایرانی ۱۳۳

نمودار(۴-۲۷): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار سورئالیست ۱۳۴

نمودار(۴-۲۸): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار رئالیست و واقعگرا ۱۳۵

نمودار(۴-۲۹): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی همچون گل مرغ و نگارگری ۱۳۷

نمودار(۴-۳۰): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به تابلو فرش.. ۱۳۸

نمودار(۴-۳۱): نمودار ستونی میزان علاقه مخاطبان به انواع موسیقی. ۱۴۱

نمودار(۴-۳۲): نمودار ستونی نوع رسانه های مورد استفاده مخاطبان. ۱۴۲

نمودار(۴-۳۳): نمودار ستونی محل ملاقات مخاطبان با دوستان. ۱۴۵

فهرست جدول ها

عنوان                                                                                                                                                                          صفحه

جدول (۳-۱): تحول سرمایه در نظریه های جدید و تبیین مفهوم جدید از سرمایه ۷۲

جدول(۴-۱): جدول توصیفی متغیر سن مخاطبان. ۹۷

جدول(۴-۲): جدول توصیفی متغیر جنسیت مخاطبان. ۹۸

جدول(۴-۳): جدول توصیفی متغیر وضعیت تاهل مخاطبان. ۱۰۰

جدول(۴-۴): جدول توصیفی متغیر محل تولد مخاطبان. ۱۰۱

جدول(۴-۵): جدول توصیفی متغیر مدرک تحصیلی مخاطبان. ۱۰۲

جدول(۴-۶): جدول توصیفی متغیر رشته تحصیلی مخاطبان. ۱۰۴

جدول(۴-۷): جدول توصیفی متغیر شغل مخاطبان. ۱۰۵

جدول(۴-۸): جدول توصیفی متغیر شغل پدر مخاطبان. ۱۰۷

جدول(۴-۹): جدول توصیفی متغیر شغل مادر مخاطبان. ۱۰۸

جدول(۴-۱۰): جدول توصیفی مدرک تحصیلی والدین (پدر) مخاطبان. ۱۰۹

جدول(۴-۱۱): جدول توصیفی مدرک تحصیلی والدین (مادر) مخاطبان. ۱۱۱

جدول(۴-۱۲): جدول توصیفی متغیر درآمد ماهیانه مخاطبان. ۱۱۲

جدول(۴-۱۳): جدول توصیفی متغیر منطقه سکونت مخاطبان. ۱۱۴

جدول(۴-۱۴): جدول توصیفی متغیر الویت مخاطبان برای خرید و دیدن آثار. ۱۱۵

جدول(۴-۱۵): جدول توصیفی متغیر ذائقه مخاطبان در نوع نقاشی. ۱۱۶

جدول(۴-۱۶): جدول توصیفی میزان بازدید از گالری ها و آثار. ۱۱۸

جدول(۴-۱۷): جدول توصیفی نوع موزه های مورد بازدید مخاطبان. ۱۱۹

جدول(۴-۱۸): جدول توصیفی میزان اطلاع از اخبار هنری. ۱۲۱

جدول(۴-۱۹): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی و نگارگری ایرانی. ۱۲۲

جدول(۴-۲۰): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار نگارگری جدید(حسین بهزاد و فرشچیان) ۱۲۳

جدول(۴-۲۱): جدول توصیفی میزان علاقه خانواده مخاطبان به آثار هنری. ۱۲۵

جدول(۴-۲۲): جدول توصیفی گویه ی«آیا خانواده خود را هنر دوست می دانید؟». ۱۲۶

جدول(۴-۲۳): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی خط ۱۲۸

جدول(۴-۲۴): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی مکتب سقاخانه ۱۲۹

جدول(۴-۲۵): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشی طبیعت بی جان ۱۳۱

جدول(۴-۲۶): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار نقاشان نوگرای ایرانی ۱۳۲

جدول(۴-۲۷): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار سورئالیست ۱۳۳

جدول(۴-۲۸):جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار رئالیست و واقعگرا ۱۳۵

جدول(۴-۲۹):جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به آثار سنتی همچون گل مرغ و نگارگری ۱۳۶

جدول(۴-۳۰): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به تابلو فرش.. ۱۳۸

جدول(۴-۳۱): جدول مقایسه نوع سبک های نقاشی مورد علاقه مخاطبان. ۱۳۹

جدول(۴-۳۲): جدول توصیفی میزان علاقه مخاطبان به انواع موسیقی. ۱۴۰

جدول(۴-۳۳): جدول توصیفی نوع رسانه های مورد استفاده مخاطبان. ۱۴۲

جدول(۴-۳۴): جدول مقایسه آثار هنری و تزیینی مورد استفاده مخاطبان. ۱۴۳

جدول(۴-۳۵): جدول توصیفی محل ملاقات مخاطبان با دوستان. ۱۴۴

جدول(۴-۳۶): جدول نوع وسایل و تجهیزات مخاطبان. ۱۴۶

جدول(۴-۳۷): جدول فعالیت های مورد علاقه مخاطبان. ۱۴۶

جدول(۴-۳۸): جدول دسته بندی آثار عام گرایانه و نخبه گرایانه توسط مخاطبان. ۱۴۷

جدول(۴-۳۹): جدول ویژگی های فردی مخاطبان مدرن و عامه پسند ۱۴۸

جدول(۴-۴۰): جدول آزمون های متغیرهای زمینه ای. ۱۴۹

جدول(۴-۴۱): جدول توصیفی ویژگی های مصرف مخاطبان. ۱۵۰

جدول(۴-۴۲): جدول آزمون مقایسه میانگین ویژگی های مصرف مخاطبان. ۱۵۱

جدول(۴-۴۳): جدول توصیفی ویژگی های شناخت هنری. ۱۵۲

جدول(۴-۴۴): جدول آزمون های مقایسه میانگین شناخت هنری مخاطبان. ۱۵۳

جدول(۴-۴۵): جدول آزمون های مقایسه میانگین بین مخاطبان سه مکان با شاخص سرمایه فرهنگی. ۱۵۳

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

1-1-    مقدمه

جامعه شناسی هنر در پی شناخت شرایط پیدایش مصرف کنندگان کالاهای فرهنگی و سلیقه ی آنها و توصیف شیوه های مختلف تسلط و بکارگیری کالاهای فرهنگی، و توصیف شرایط اجتماعی شکل گیری این تسلط بر کالاهایی که مشروع پنداشته می شوند، است. مشروعیت بخشی برای هر گروه اجتماعی، مسئله ای بسیار پر اهمیت است. چراکه هر سلطه ای اجتماعی باید به عنوان سلطه ی اجتماعی مشروع به رسمیت شناخته و در فضای اجتماعی پذیرفته شود(بون ویتز،۱۱۵:۱۳۸۹).

فضای اجتماعی نیز، به این ترتیب ساخته می شود که «عاملان و گروه های اجتماعی براساس جایگاهشان در توزیع آماریِ دو اصل تفاوت گذار تقسیم می شوند؛ این دواصل عبارتند از سرمایه اقتصادی و سرمایه ی فرهنگی. عاملان اجتماعی تا به آنجا با یکدیگر دارای مشترکات اند، که در این دستگاه دو بعدی به یکدیگر نزدیک باشند، و میزان تفاوت هایشان بستگی به این دارد که در این دستگاه چقدر از هم فاصله داشته باشند»(بوردیو،۱۳۹۰،۳۳) بنابراین با توزیع و اکتساب سرمایه ساختار طبقاتی نیز شکل می گیرد. اما باید گفت که ساخت طبقاتی یک سلسله مراتب ساده نیست بلکه در درون هر یک از طبقات شاخه های گوناگونی وجود داردکه در درجه اول مربوط به ترکیب انواع سرمایه و در درجه دوم مربوط به منشا سرمایه و مدت زمانی که فرد این ترکیب را در اختیار داشته است.

با توجه به شکل گیری طبقاتی، در حوزه فرهنگ نیز تمایزی حول فرهنگ نخبه و فرهنگ عامه ایجاد شده. در واقع در زمینه سلیقه در محصولات فرهنگی و هنری، به نظر می رسد سلیقه ها و شیوه های مصرفی حول دو سبک یا مفهوم غالب از سلیقه گردآمده اند: سلیقه توده یا عموم و سلیقه روشنفکری یا نخبه گرا (Katz-Gerro,2002:217). آنچه که این دو فرهنگ را در گفتمان و نظریه های فرهنگی معاصر روی در روی هم قرار داده، هم به نوع طبقه بندی اجتماعی و سرمایه فرهنگی مرتبط است  و هم اعتقاد به این تفکر که، هنر و فرهنگ والا به شیوه های مختلف موجب بهبودی و پیشرفت مردم می شود، و هنر نازل/توده/عامه تأثیر بالعکس آن را دارد(Belfiore;Bennett,2008:32).