چگونگی و چرایی ایجاد،بازسازی و تعمیر بارگاه‌های شیعه در ایران و عراق در دوره آل بویه

 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته‌ی

تاریخ – ایران اسلامی

 چگونگی و چرایی ایجاد،بازسازی و تعمیر بارگاه‌های شیعه در ایران و عراق در دوره آل بویه

 

 

چکیده

 

چگونگی وچرایی ایجاد، بازسازی وتعمیر بارگاههای شیعه

درایران وعراق در دوره آل بویه

 

تاسیس و قدرت گیری حکومت شیعی– ایرانی آل بویه را می توان ، به طور مستقیم از نتایج نهضت علویان دانست  . دوره ی حکومت آل بویه (۳۲۱-۴۴۸ق) یکی از دوره های متمایز و برجسته در تاریخ ایران می باشد.

یکی از ویژگی های برجسته آل بویه توجه به شیعیان و احیای شعائر شیعه  بود.به طوری که شیعیان برخلاف دوره های قبل اجازه تظاهر علنی به عقایدشان بدون نیاز به تقیه رایافتند.هرچند دراین دوران تشیع امامی، مذهب رسمی حکومتی نگردیداما شیعیان اجازه یافتند، به انجام مراسم مذهبی وابرازعقاید خویش بپردازنند،ومراسم خود چون عزاداری امام حسین(ع)درروزعاشورا، برگزاری جشن غدیرخم وشهادت دادن به ولایت امام علی(ع)در اذان و زیارت قبورائمه(ع)وبازسازی وتوسعه حرم ایشان را به طورآشکارانجام دهند.ودر سایه این امنیت شهرهای شیعه نشین درعراق وایران و حرم ائمه(ع) رونق و توسعه  چشمگیری یافت.

حاکمان آل بویه ارادت و محبت شدیدخود به ائمه را ازطریق ایجاد، بازسازی و توسعه وتعمیر گنبد وبارگاه آنان نشان می دادندوموقوفات ونذرهایی را به آرامگاههای،ائمه(ع)اختصاص می دادند،وهمچنین مدفن خود را در کنار آرامگاههای ائمه(ع) اطهارقراردادند .

باتوجه به ماهیت موضوع، روش تحقیق دراین پژوهش توصیفی– تحلیلی خواهدبود. یعنی ابتدا موضوع مورد بحث را توصیف وتشریح وسرانجام چرایی وچگونگی ایجاد بارگاههارا بررسی کرده ام.

سپس مطالب واطلاعات به روش کتابخانه ای واسنادی جمع آوری شد. و پس ازبررسی ومقایسه اطلاعات جمع آوری شده، وحذف مواردغیرضروری، براساس فصل ها به نگارش درآمد.

درباره ی مدفن وبنای بارگاههای امامزادگان در ایران وعراق گزارش هایی در دست است، که حکایت از این دارد که از همان سال های اولیه شهادت ائمه ، بناهایی ساده برمزار آنها ساخته شد، وبه مرور زمان بناهایی رفیع و عمارت باشکوه برمرقد آنها بنا شده است . قدرت گیری آل بویه راباید نقطه عطفی در توجه به توسعه وتعمیر مشاهد متبرکه ائمه درایران وعراق دانست. بررسی چگونگی وچرائی بازسازی وایجاد وتعمیر مشاهد متبرکه درایران وعراق حاکی ازآن است؛که حاکمان آل بویه به دلیل اعتقاد به تشیع و وجود و نفوذ شیعیان در عراق برای کسب مشروعیت در نظر شیعیان که در سپاه آنان و جامعه عراق وایران نفوذ زیادداشتند، به توسعه اماکن شیعه توجه خاصی  داشتندکه این توجه سبب رونق و گسترش آرامگاهها در این دوره شد.

 

کلید واژه: آل بویه،  علویان طبرستان، امامزادگان،   شاهچراغ،  کربلا،  نجف،  سامراء،  کاظمین

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                  صفحه

 

فصل اول: کلیات

۱-۱ مقدمه…………………………………………………………………………. ۲

۱-۲ بررسی ونقد منابع ومآخذ تحقیق……………………………………………… ۸

 

فصل دوم: تاریخ سیاسی تشیع از آغاز تا شکل گیری حکومت آل بویه

۲-۱ تاریخ سیاسی تشیع از آغاز تا قیام های علویان:…………………………… ۱۵

۲- ۲ قیام های علویان در دوره  خلافت امویان…………………………………. ۱۹

۲ – ۳ قیام زید بن علی…………………………………………………………. ۲۰

۲- ۴ قیام یحیی بن زید………………………………………………………….. ۲۱

۲- ۵ قیام های علویان در دوره ی خلافت عباسیان…………………………….. ۲۲

۲ – ۶ زمینه های شکل گیری حکومت علویان طبرستان(۲۵۰-۳۱۶ق)……….. ۲۵

۲- ۷  حکمرانی محمد بن زید علوی (۲۷۰-۲۸۷ ق)…………………………… ۲۷

۲ – ۸ حسن بن علی الاطروش حسینی ناصرالحق(۳۰۱-۳۰۴ق)……………… ۲۸

 

فصل سوم: تاریخ سیاسی مذهبی حکومت آل بویه

۳-۱ تاریخ سیاسی آل بویه از ابتدا تا سقوط (۳۲۱۴۴۸ق)……………………… ۳۱

۳-۱-۱  خاستگاه نژادی و اجتماعی آل بویه………………………………….. ۳۱

۳- ۱-۲ ابوشجاع بویه و پسرانش…………………………………………….. ۳۳

عنوان                                                                                                  صفحه

۳- ۱-۳  آغاز قدرت گیری عماد الدوله در کرج…………………………….. ۳۵

۳-۱-۴  حسن بن بویه:(۳۲۴-۳۶۶ق)………………………………………… ۳۸

۳-۱- ۵ دیالمه ی فارس: عضد الدوله بن فناخسرو (۳۳۸-۳۷۲ ق)………….. ۴۱

۳-۱-۶ پایان حاکمیت آل بویه در فارس وعراق (۴۰۳-۴۴۸ق)……………… ۴۵

۳-۱-۷ دیالمه عراق و خوزستان(۳۳۴-۴۴۷ ق)احمدبن بویه (۳۲۴-۳۵۶ ق).. ۴۶

۳-۱ -۸ اوضاع خلافت در زمان حمله احمدبن بویه در بغداد………………… ۴۶

۳-۱-۹ اقدامات احمدبن بویه معزالدوله دربغداد………………………………. ۴۷

۳-۱ -۱۰ عزالدوله بختیاربن معزالدوله(۳۵۶-۳۶۷ق)……………………….. ۴۸

۳-۱ -۱۱  جلال الدوله ابوطاهر بن بهاءالدوله (۳۸۳-۴۳۵ ق)………………. ۴۹

۳-۱ -۱۲  قدرت و قلمرو آل بویه……………………………………………. ۵۰

۳-۲ مذهب در دورۀ آل بویه…………………………………………………….. ۵۲

۳-۲ -۱  مذ هب حاکمان آل بویه……………………………………………… ۵۲

۳ –۲ – ۲ وضعیت تشیع قبل از قدرت گیری آل بویه……………………….. ۵۷

۳ –۲ -۳ سیاست تسامح وتساهل مذهبی آل بویه……………………………… ۵۹

۳ – ۲ -۴ احیای شعائر تشیع…………………………………………………. ۶۰

۳ –۲-۵ جایگاه مشاهد ائمه وسادات پیش از دوره آل بویه…………………… ۶۲

۳-۲-۶ موقعیت شیعیان در دوره امویان؛  دوران تقیّه……………………….. ۶۴

۳ –۲-۷ موقعیت شیعیان در دوره حکومت عباسیان…………………………. ۶۵

 

 

 

عنوان                                                                                                  صفحه

فصل چهارم:  اقدامات حاکمان شیعی آل بویه در توسعه آرامگاه های ائمه (ع) در عتبات عالیات

۴ – ۱ عتبات عالیات در دورۀحاکمان آل بویه………………………………….. ۷۲

۴–۲ تاریخچه سرزمین کربلا از آغاز تا دوره آل بویه…………………………. ۷۴

۴-۲-۱ وجه تسمیه وتاریخچه سرزمین کربلا………………………………… ۷۵

۴-۲-۲ وضعیت کربلا در دوره حکومت اموی………………………………. ۷۶

۴-۲- ۳ اولین علامت جهت هدایت زائران به مرقد مطهر…………………… ۷۶

۴-۲- ۴ وضعیت حرم امام حسین (ع) در دورۀ عباسیان…………………….. ۷۷

۴-۲- ۵ کربلا و وضعیت حرم امام حسین(ع)  در دوره علویان…………….. ۷۹

۴- ۲- ۶ کربلاو وضعیت حرم در دوره آل بویه…………………………….. ۸۰

۴-۲-۷ تاریخچه حرم ابوالفضل عباس(ع) ازابتدا تا آل بویه…………………. ۸۲

۴-۲- ۸ دوره های  تاریخی حرم مطهر امام حسین (ع)(کربلا)تا آل بویه…… ۸۳

۴-۳ تاریخچه نجف و حرم امام علی(ع)………………………………………… ۸۴

۴ –۳- ۱ تاریخچه ووضعیت حرم امام علی(ع) از ابتدا تا آل بویه………….. ۸۵

۴ –۳-۲ نجف وآرامگاه امام علی (ع) در زمان حاکمان آل بویه…………….. ۸۷

۴ –۳-۴رخدادهای تاریخی نجف اشرف……………………………………… ۸۹

۴ – ۳- ۵  تاریخچه آستانه سامراء(حرم عسکرین)………………………….. ۹۰

۴ –۳ – ۶ تاریخچه و وجه تسمیه کاظمین……………………………………. ۹۱

۴ –۳- ۷ اقدامات حاکمان آل بویه در کاظمین……………………………….. ۹۲

 

 

 

عنوان                                                                                                  صفحه

فصل پنجم: وضعیت آرامگاههای امامزادگان در ایران دورۀ آل بویه (فارس- ری-مشهد-قم)

۵-۱ حرم امامزادگات در شیراز………………………………………………… ۹۶

۵ – ۱ -۱ نام و نسب حضرت احمد بن موسی(ع)……………………………. ۹۶

۵-۱-۲ علل مهاجرت حضرت شاهچراغ (ع) به ایران………………………. ۹۷

۵ – ۱- ۳عزیمت از مدینه به سوی طوس……………………………………. ۹۸

۵ –۱- ۴ ورود به سرزمین فارس و شهادت حضرت احمد بن موسی (ع)….. ۹۹

۵ –۱- ۵ آشکارشدن مزار شریف حضرت احمدبن موسی (ع)……………… ۹۹

۵ –۱-۶  زندگانی حضرت علی بن حمزه (ع)…………………………….. ۱۰۱

۵ –۱- ۷ تاریخچه بنای آرامگاه واقدامات آل بویه:…………………………. ۱۰۲

۵-۲ حرم امامزادگان وائمه (ع) در ری ،قم ،مشهد…………………………… ۱۰۳

۵ –۲- ۱ زندگانی حضرت عبدالعظیم (ع)…………………………………. ۱۰۳

۵-۲-۲ نخستین بناء روی قبر حضرت عبدالعظیم(ع)………………………. ۱۰۴

۵-۲-۳ زندگی نامه حضرت معصومه(س)وتاریخچه حرم ایشان:………….. ۱۰۴

۵- ۲-۴ زندگی نامه حضرت امام رضا(ع) ووضعیت حرم ایشان:………… ۱۰۵

نتیجه گیری……………………………………………………………………… ۱۰۷

منابع…………………………………………………………………………….. ۱۱۲

پیوست‌ها

چکیده به انگلیسی

صفحه عنوان به انگلیسی

 

12000 تومان – خرید